Jeltsin stuurt een telegram naar tsjetsjenie

Het is een klein berichtje om lang over na te denken. Boris Jeltsin, president van de Russische Federatie, heeft vorige week zaterdag een telegram gestuurd aan de Tsjetsjeense rebellenleider Dzjokar Doedajev om hem er van in kennis te stellen dat de militaire operaties tegen hem zijn stopgezet. Van de inhoud van het telegram klopt niets. Jeltsin heeft inderdaad op 31 maart een eenzijdige wapenstilstand beloofd, maar zijn militairen ter plekke houden zich daar volstrekt niet aan. Ze bombarderen zelfs dorpen waar tegenstanders van Doedajev wonen en noemen dat ‘speciale operaties’, die Jeltsin in zijn vredesplan nog wel toestaat.

De militairen hebben geen enkele boodschap aan Jeltsins overwegingen. Hem gaat het er nu vooral om in juni de presidentsverkiezingen te winnen. Aangezien hij de kiezers maar heel weinig te bieden heeft, behalve dan dat hij vergeleken met de communistische kandidaat Zjoeganov voor min of meer hervormingsgezinden nog altijd de minste van twee kwaden is, zou vrede in de Kaukasusrepubliek - of althans een begin daarvan, of op zijn allerminst een geloofwaardig blijk van zijn goede wil in die richting - hem heel erg van pas komen.
Maar het lijkt wel of zijn leger die plannen liever dwarsboomt dan ondersteunt en de militairen niet zoveel op hebben met de man die het grote Sovjetrussische Rijk heeft verkwanseld en de afscheiding in Tsjetsjenie jaren lang heeft laten doorbroeien zonder in te grijpen.
Maar als Jeltsin geen enkele greep heeft op zijn militairen ter plekke, kan hij nog wel iets anders doen: zich rechtsreeks richten tot de Tsjetsjeense rebellen. En dat heeft hij zaterdag met zijn telegram gedaan. Doedajev had vorige week Jeltsins vredesaanbod afgewezen en rechtstreekse onderhandelingen met het Kremlin geeist, terwijl Jeltsin slechts indirecte besprekingen had voorgesteld. Het lijkt er nu op of de Russische militairen met hun eigenmachtig en kwaadaardig optreden Jeltsins hand hebben geforceerd en hem in de richting van direct overleg met de tegenstanders dwingen. Op zijn minst is het verzenden van het telegram een sein aan het leger dat de oude vos niet helemaal over zich laat lopen.
Of het Jeltsin ook ernst is met zijn vredesaanbod is een geheel andere kwestie. Tsjetsjenie is en blijft voor hem een ongelooflijk wespennest. De publieke opinie en de meerderheid in de Doema wenst eerder een herstel van de oude Sovjetunie dan een verder uiteenvallen van de Russische Federatie. De Tsjetsjeense rebellen zijn niet bepaald zachtaardige revolutionairen, maar gewelddadige gangsters die geen middel schuwen en die toen ze nog aan de macht waren in Grozny vanuit hun strategische positie dreigden de energievoorziening in de Sovjetunie te saboteren.
Het ingrijpen vanuit Moskou daarna was echter volstrekt onaanvaardbaar wreed en vernietigend. Nog dagelijks zijn er boeren die daarvan het slachtoffer worden, Het vredesaanbod van Jelstin heeft daar geen einde aan kunnen maken. Laten we hopen dat een eenvoudig telegram een eerste stap in de goede richting kan zijn.