Het wachten is nog op Karadzic & Mladic

Joegolsvië Tribunaal

«De Navo verlost mij van een groot probleem als ze die twee arresteren. Dan kan ik me volledig richten op de herinrichting van onze economie», vertelde Mladen Ivanic, premier van Republika Srpska, mij over Karadzic en Mladic bij zijn bezoek aan Den Haag afgelopen week.

Tot nu toe werd hij door het Joegoslavië Tribunaal niet te veel lastiggevallen over het uitleveren van de verdachten van oorlogsmisdaden. Vorige week, slechts twee dagen na het voorleiden van Milosevic aan het Tribunaal, kwam Ivanic voor een eerder afgesproken ontmoeting met Carla del Ponte naar Den Haag.

«De kat die de grote vissen vangt», zoals Del Ponte door Trouw onlangs werd afgeschilderd, interesseert zich eigenlijk niet in de politiek, maar maakt er wel graag gebruik van. Met het lobbyen bij vooral de Amerikanen kon ze de regering van Servië dwingen tot de uitlevering van Slobodan Milosevic. Met dezelfde harde woorden en door te dreigen met politieke strafpunten heeft ze de Kroatische regering overtuigd van uitlevering van twee generaals die verdacht worden van misdaden tegen de Kroatische Serven. De Zwitserse gebruikt bij Ivanic identieke woorden.

Wilt u uw pakje sigaretten met of zonder stickertje hebben? vroeg de ober van een café in Banja Luka aan Ivanic, twee maanden na zijn benoeming tot premier van Republika Srpska. Die vraag geeft in het kort aan wat de prioriteiten zijn van de regering van Mladen Ivanic. Want sinds zijn benoeming betekent het stickertje op een pakje Marlboro dat de belasting op dat product aan de staat is betaald, en dat is precies wat Ivanic wil: economische hervormingen uitvoeren die de basis moeten zijn voor een rechtsstaat waar de burgers zich veilig zullen voelen. In een entiteit (Republika Srpska stelt het Servische gedeelte voor van Bosnië, waar de andere helft de Moslim-Kroatische Federatie heet) waar de werkloosheid boven de veertig procent ligt, het BNP belabberd laag is en waar corruptie en vriendjespolitiek heersen, is het van cruciaal belang dat de zwarte economie verdwijnt en markteconomie en rechtsstaat vorm krijgen.

Ivanic is nooit een nationalist geweest. Premier werd hij vorig jaar dankzij de verkiezingswinst van de nationalistische SDS van de voormalige Bosnisch-Servische leider Radovan Karadzic. Omdat de Hoge Vertegenwoordiger van de Internationale Gemeenschap in Bosnië, de OHR — wat een functie! — niet kon toestaan dat de SDS de premier van Srpska leverde, werd Ivanic het premierschap aangeboden.

De druk om Karadzic en Mladic te arresteren wordt steeds groter en kan leiden tot een politieke crisis, zei Ivanic voor stadspersbureau Srna van Republika Srpska. Of hij voor die druk zwicht, valt te betwijfelen. Want terwijl Servië Milosevic uitleverde in ruil voor een broodnodige financiële injectie van 3,3 miljard gulden en Kroatië met het weigeren van uitlevering gevaar loopt dat het land de toetreding tot de Europese instellingen mist, kan Republika Srpska voor het arresteren van Mladic en Karadzic eigenlijk niets verwachten: beloning noch straf. Er is geen geld meer voor Bosnië en dreigen met politieke straffen heeft geen zin in een land dat jaren na de oorlog nog steeds in een politieke crisis verkeert en waar de OHR de rol van internationale beschermer vervult. Bovendien vertegenwoordigt de Navo de enige echte militaire macht in Bosnië. Het is geen toeval dat alle arrestaties in Bosnië tot nu toe door Navo-commando’s zijn uitgevoerd. Het is niet te verwachten dat de politie of het leger van Srpska Karadzic en Mladic zelf arresteren.

Dan krijgt Ivanic een telefoontje uit Banja Luka: de douane heeft meer dan twaalf miljoen gulden overgemaakt naar de staatskas. Hij is tevreden, want dat is eigenlijk wat hij wil: zich bezighouden met het stickertje op het pakje sigaretten. Het opjagen van de verdachten van oorlogsmisdaden laat hij graag over aan de Navo-troepen.