Muziek

Jongensmuziek

In tijden van creatief verval wordt de rockmuziek altijd weer van de voorspelde ondergang gered. Ondanks de verstikkende invloed van de grote platenmaatschappijen komt er altijd wel weer een aantal «unieke» artiesten bovendrijven dat het genre nieuw leven weet in te blazen. Dat gebeurde eind jaren zeventig door de «do it yourself»-mentaliteit van de punk en ruim twintig jaar later door de gedeeltelijk daarop gebaseerde grungebeweging uit Seattle. De interesse van het grote publiek en de commercie veroorzaken vervolgens meestal een hype die een lange stoet minder talentvolle broeders en zusters vrolijk laat meeliften op het succes van de «redders in nood». Steeds is gebleken dat kleinschalig opererende creatieve artiesten uit de begin periode van zo’n muzikale opleving (zoals The Clash en Nirvana) uiteindelijk vaak terechtkomen, en soms creatief of zelfs letterlijk eindigen, bij een van de grote platenlabels. De overdadigheid van bands en de vervlakking van de muziek hebben ten slotte tot gevolg dat de hype weer verdwijnt en er jarenlang meewarig uitgekeken kan worden naar nieuwe helden.

Een mooi recent voorbeeld van een band in deze zichzelf steeds herhalende cyclus zijn de White Stripes uit Detroit, die recentelijk hun vierde album Elephant hebben uitgebracht. Gebruikmakend van de minimalistische ideeën van De Stijl is het duo Jack en Meg White sinds 1997 aan de weg aan het timmeren met liedjes die grotendeels steunen op de basisprincipes van blues en rock-’n-roll: melodie en ritme. In het geval van de basloze White Stripes betekent dat: stripped-down gitaarloopjes en akkoordenpatronen die worden ondersteund door drums en af en toe keyboard. Ook zijn de invloeden van punk en garage duidelijk aanwezig.

De White Stripes brengen hun eerste drie platen uit in eigen beheer. Tot de release van die laatste cd lijkt er niet veel aan de hand te zijn, althans buiten de undergroundscene. Maar dan: in 2001 weten de altijd rood-wit geklede Jack en Meg met hun White Blood Cells, samen met andere jonge gitaarbands als de Strokes en de Hives een heuse New Rock Revolution te ontketenen. Zowel critici als muziekliefhebbers sluiten hun nieuwe troetelkind liefdevol in de armen. Het album wordt daarom een jaar later heruitgebracht op het grote platenlabel V2. De hype rond het duo maakt vervolgens groot enthousiasme los voor de hele Detroit-scene, zodat we nu dus zitten opgescheept met een overvloed aan zwaar overgewaardeerde bandjes die oervervelende garage- en elektrorock spelen. En het einde van deze golf lijkt nog niet in zicht: we bevinden ons pas in de voorlaatste fase van de eerder genoemde cyclus.

De White Stripes hebben zich niet door het succes van de wijs laten brengen en leveren met Elephant veertien sterke nummers af. Hoewel de nieuwe plaat niet in Detroit maar in Londen is opgenomen en is ingespeeld op materiaal van vóór 1963 is er in vergelijking met de vorige cd’s op muzikaal gebied niet veel veranderd. Toch is er wel degelijk iets nieuws te ontdekken op Elephant. Zo voegt Jack op een aantal nummers (waaronder de opener en eerste single Seven Nation Army) met een octaafpedaal een baslijn toe en zingt drumster Meg het nummer In the Cold, Cold Night. Daarnaast covert de band Burt Bacharach (I Just Don’t Know What to Do With Myself) en doet de zangeres van de alternatieve Engelse band Thee Headgoats, Holly Golightly, een duet met zowel Jack als Meg op de afsluiter It’s True That We Love One Another.

Elephant is het meest veelzijdige album van de White Stripes tot nu toe. Het bevat een grote dosis pakkende, puntige gitaarsongs in de beste (garage- en) rock-’n-roll-traditie, met als uitschieters Black Math en Girl You Have No Faith in Medicine. Een ander hoogtepunt is de naar een hypnotiserende climax (door een achtergrondkoortje dat eindeloos het refrein herhaalt en een overstuurd gitaar orgasme) toewerkende bluesrocker There’s No Home for You Here. De steviger songs worden afgewisseld met vaak rustiger blues- en country-achtige liedjes, zoals You’ve Got Her in Your Pocket, die een te grote eenzijdigheid voorkomen. Nieuw is het allemaal niet en uniek evenmin, maar Elephant is in zijn geheel een zeer sterk, overtuigend album.

«We’re not MTV-material» probeerde Jack White vorig jaar nog in een interview. Echter, na een award-optreden, enkele videoclips en wederom lovende kritieken moeten de White Stripes er serieus rekening mee houden dat ze echte rocksterren worden. Met dank aan de pers, de commercie en het grote publiek. Natuurlijk hadden de Stripes dat zelf ook wel kunnen bedenken toen ze bij platenmaatschappij V2 tekenden.

White Stripes

Elephant

XL Recordings / V2

€ 17,99