Joris Luyendijk in de City

Wie kom je tegen als je jezelf onderdompelt in de wereld van bankiers? Hoe praten ze, en waarover? Joris Luyendijk over zijn ervaringen in de City, het beeld van ‘de bankier’ en going native.

Medium city

PER E-MAIL ZEI IK ALTIJD TEGEN ZE: IEDEREEN HEEFT EEN HEKEL AAN JE. Heb jij een hekel aan jezelf? Nee. Vertel me dan maar over je leven, je hoogte- en dieptepunten en hoe je gemiddelde werkdag eruitziet. Dan maak ik van je verhaal een portret van een bankier als een mens. Dat anonimiseren we, want waarschijnlijk heb je een document getekend waarin je belooft nooit met de pers te zullen praten, en we posten het op mijn Guardian-blog. Als mensen buiten de financiële sector over je lezen in je eigen woorden gaan ze misschien anders over je denken - of gaan ze in elk geval genuanceerder en realistischer denken over mensen als jij.
Dat was mijn pitch, en meestal mislukte die. Sommige bankiers antwoordden: waarom zou ik bijdragen aan een beter begrip van mijn sector als mensen van buiten ons alleen maar willen haten? Andere zeiden beleefd dat ze noch journalisten noch The Guardian vertrouwden. Of ze vertrouwden mij niet, want waarom wil een Nederlandse antropoloog zo graag praten met bankiers in de Londense City?
Iedereen heeft met financiën te maken, maar veel mensen zijn er niet echt in geïnteresseerd. Maar zoals de val van Lehman Brothers en de drie jaren daarna hebben laten zien, is de financiële wereld te belangrijk om aan de bankiers over te laten - er zijn landen waar de democratie langzamerhand een systeem wordt waardoor kiezers bepalen welke politicus mag uitvoeren wat de markten voorschrijven. De mensen in die machtige sector zijn het bestuderen waard.
De vraag naar de ‘gemiddelde werkdag’ heeft al veel opgeleverd. In de wereld van het geld blijkt er een duidelijke scheiding te zijn tussen mensen die ‘s morgens hun kinderen zien en mensen die ze ’s avonds zien. Degenen die tegelijk met de markten werken, moeten heel, heel vroeg opstaan om klaar te zitten achter hun bureau wanneer de beurzen openen. Zij zien hun kinderen ’s avonds.
Het andere deel van de financiële wereld werkt onafhankelijk van de markten, zoals advocaten en mensen bij fusies & overnames. Zij kunnen hun kinderen naar de opvang of school brengen, maar werken vrijwel elke avond lang door. Als je financiële mensen ziet lunchen zijn ze altijd van de tweede categorie. Mensen die gelijk op werken met de markten eten hun lunch bij hun computer. Sommigen van hen werken krankzinnig veel uren.
De ondertitel van de blog is ?deel worden van de wereld van het geld’ - een knipoog naar het risico dat je je te veel identificeert met de mensen die je bestudeert. Zodat na een tijdje in het oerwoud van Papoea-Nieuw-Guinea mensenoffers best oké gaan lijken. Het gebeurt nu al met me, enigszins. Een tijdje terug zou ik ‘s morgens vroeg gaan zwemmen maar ik voelde me erg lui. Toen dacht ik bij mezelf: stel je niet aan, luie Hollander, denk eens aan die mensen die je interviewt, die zijn al uren op. Don’t be a wanker, act like a banker - Wees niet zo slap, gedraag je liever als een bankier. Ik stond op, ging zwemmen en voelde me een stuk beter.

Als ik iets vervelend ben gaan vinden, zijn het wel categorische uitspraken over 'de banken’ of ‘bankiers’. Ik heb inmiddels ontdekt dat dergelijke generalisaties de verschillen vertroebelen tussen alle uiteenlopende activiteiten in de financiële sector. Als je boos bent op ‘de banken’ moet je zeggen op welke onderdelen ervan. Anders ben je net iemand die de BBC de schuld geeft van wat er bij News of the World gebeurde; het zijn tenslotte allemaal media, of niet soms?Lees verder
(Alleen ingelogde abonnees hebben toegang tot de digitale editie van De Groene Amsterdammer)