Parijs – Deze week zal de Amerikaans-Franse zangeres, danseres, actrice en verzetsheld Joséphine Baker (1906-1975) worden toegelaten tot de ‘groten van het vaderland’ in het Panthéon in Parijs. Ze bevindt zich daar in het gezelschap van de politieke, religieuze, militaire, wetenschappelijke, historische en literaire canon van Frankrijk.

Baker valt de nationale Franse eer ten deel om haar ‘bijzondere persoonlijkheid’ en haar ‘strijd voor de vrijheid en emancipatie’, synoniem voor ‘de Franse geest’, zei president Emmanuel Macron eerder dit jaar.

La Baker had lef, toen ze in 1925 haar racistische vaderland verliet en in Parijs, alleen gehuld in enorme oorbellen en een rokje van bananen met haar vurige danse sauvage Picasso, Man Ray en Hemingway aan haar voeten kreeg. De ‘donkernaakte parel’ verkreeg door haar huwelijk met een Franse zakenman de Franse nationaliteit en werd een verzetsheldin toen ze in opdracht van het Franse verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog informatie in haar jurk of muziekpartituren wist mee te smokkelen. Daarbij kwam ook nog haar hommage aan Charles de Gaulle met het lied J’ai deux amours, mon pays et Paris. De protestmars op 28 augustus 1963 van Martin Luther King in Washington waar ze in Frans uniform een speech hield, noemde ze de gelukkigste dag van haar leven. Baker is de eerste zwarte vrouw en een van de slechts zes vrouwen onder wie Marie Curie en Simone Veil van de in totaal tachtig Franse helden in het Panthéon.

Na de bekendmaking van de panthéonisering van Joséphine Baker herhaalde de Franse vrouwenbeweging haar oproep Gisèle Halimi (1927-2020) ook in het nationale mausoleum bij te zetten. De militante advocate was in 1980 verantwoordelijk voor het opnemen van verkrachting in het wetboek van strafrecht. Met eenzelfde gedrevenheid slaagde Halimi erin abortus en homoseksualiteit niet langer strafbaar te stellen.

De voordracht van de in Tunesië geboren Franse advocate die tijdens de Algerijnse oorlog (1954-1962) enkele onafhankelijkheidsstrijders van de Algerijnse Nationale Bevrijdingsbeweging fln had verdedigd, lokte echter protest uit bij vele pied-noirs en oud-strijders die tot het laatst voor een Frans-Algerije hadden gevochten. President Macron wist genoeg. De electoraal veilige Joséphine Baker wordt met een grafmonument en een plaquette geëerd in het Panthéon. De hommage aan de controversieel bevonden Gisèle Halimi blijft beperkt tot een nationaal eerbetoon in januari 2022 op de Cour d’honneur van Les Invalides.