Journalistenhaat

Steeds meer verandert de journalistiek in een vogelvrije beroepsgroep. Het op een na oudste vak van de wereld wordt van alle kanten belaagd. In Algerije worden verslaggevers momenteel met bosjes tegelijk neergeknald, terwijl de recente kofferbommoord op een Moskouse onderzoeksjournalist ook weinig illusies laat voor de toekomst van de vrije pers in het oosten. Ook elders slaat het aloude dedain voor de media om in pure haat. Zo is er in de Verenigde Staten een ware kruistocht tegen de journalistiek op gang gekomen: onder leiding van ethisch reveillisten als regisseur Oliver Stone (wiens nieuwste produkt Natural Born Killers een kwaadaardig pamflet is tegen ‘de media’) en successchrijver Michael Crighton is er aldaar een beweging ontstaan waar de journalistiek steevast wordt geassocieerd met verregaande volksverlakkerij, politieke manipulatie en sensatiehongerige liefde voor de Grote Leugen.

En nu begint in Nederland het gedonder ook al. De bijna bewonderende manier waarop Nova’s Maartje van Weegen afgelopen maandagavond acteur Carol van Herwijnen ontving, nadat deze een dag eerder Volkskrant-toneelcriticus Hein Janssen tegen de grond had geslagen, sprak boekdelen over de benarde tijden die de pers hier te wachten staat. Van Weegen, die als tv-diva vanzelfsprekend ook al enige keren hardhandig is behandeld in de kolommen van de vaderlandse schrijvende pers, haastte zich te zeggen dat ze alle begrip voor Van Herwijnens woede had. Haar enige kritiekpuntje was dat ‘juist een man van het woord’ zijn toorn 'op verbale wijze had moeten uiten’. Voor het overige bood Maartje de duidelijk nog nagenietende Van Herwijnen alle gelegenheid om zijn fascistische wandaad in geuren en kleuren te reconstrueren. Met glinsterende oogjes vertelde de belegen corpsbal hoe hij zich al jaren had geergerd aan de kritiek van Janssen, en hoe hij direct na een hem onwelgevallig tv-optreden van Janssen bij Hanneke Groentemans kunstmagazine De Plantage dol van wraakgevoelens op de fiets was gestapt om zijn schrijvende kwelgeest op te zoeken. 'Ik heb hem een klap gegeven, hem aan zijn haren door elkaar geschud en vervolgens op de knieen gedwongen met de woorden: daar is waar ik je hebben wil’, aldus Van Herwijnen verlekkerd. Maartje knikte er glazig bij, ongetwijfeld dromend van een vergelijkbare afstraffing van het pennetuig dat haar van koosnaampjes als 'de Pleegzuster Bloedwijn van het televisietijdperk’ heeft voorzien. Wat een keihard onderhoud over de dierlijke afgronden van het fysieke geweld had moeten worden, veranderde in een soort loflied op een nieuwe volksheld. Toegegeven: het recensentendom van de Volkskrant wordt in de regel gerecruteerd uit de allerzuurste gelederen van onze samenleving, en de wanhoop bij het door deze uitgedroogde mandarijnenkaste ondergeschoffelde kunstenaarsvolk is zeker begrijpelijk, maar dat mag nooit een excuus zijn om zich dan maar maar als de eerste de beste kampbeul te gaan misdragen.
Uniek is de actie van Van Herwijnen (tegen wie Janssen inmiddels aangifte wegens mishandeling heeft gedaan bij de politie) overigens niet. In zijn tijd als theatercriticus werd Ischa Meijer aangevlogen door Piet Romer, terwijl balletkoning Hans van Manen ooit voor een volle zaal een aanslag pleegde op criticus Conrad van de Weetering. Van Herwijnen lijkt echter een pionier van een steeds sterker wordende journalistenhaat. Dat die niet tot uitvoerende kunstenaars blijft beperkt, bleek afgelopen zaterdag ook al tijdens het D66-congres in Zwolle. Aad Nuis, staatssecretaris van hoger onderwijs en cultuur, vergreep zich daar aan een EO-radioverslaggever. Nuis, woedend over een motie die eerder die dag tegen hem was ingebracht op grond van zijn voornemens om de studieduur danig te beknotten, koelde zijn woede op de EO-man die hem om commentaar vroeg. De staatssecretaris weigerde iets te zeggen, probeerde de microfoon weg te duwen en smeet de verslaggever tegen de muur. Waarna hij op hoge poten het congrescentrum verliet. In het vorige weekend waren er soortgelijke taferelen in Den Haag, toen de ouderenpartij AOV in de hete uren van de affaire-Hendriks besloot om alle journalisten te weren van een partijbijeenkomst. Waar blijven de cursussen zelfverdediging van de Nederlandse Vereniging voor Journalisten? (rz)