JSF

JSF Superstar

De nieuwe rol van Amerika op het wereldtoneel omschrijft Michael Ignatieff in de laatste New York Review of Books: «Als het uitkomt is Amerika unilateraal, als het moet multilateraal, en het gebruikt zijn macht om een nieuwe internationale verdeling van arbeid door te drijven waarin Amerika het bombarderen en vechten op zich neemt, de Fransen, Britten, en Duitsers dienen als politie in de grensgebieden, en de Nederlanders, Zwitsers, en Scandinaviërs humanitaire hulp verlenen.»

Edoch, Nederland zoekt een rol in de voorste linies. Het kabinet heeft besloten te participeren in het Amerikaanse Joint Strike Fighter Project, hetgeen vanaf 2010 85 geavanceerde vechtvliegtuigen moet opleveren.

Wat daar in 2010 mee te doen? België aanvallen? De volgende vragen werden bij het besluit niet uitvoerig in overweging genomen en nauwelijks in het openbaar bediscussieerd:

Welke rol wil Nederland spelen bij internationale conflicten?

Hoe zal de internationale situatie zich ontwikkelen en van welke landen zal gevaar komen?

Hoe zal het oorlogvoeren veranderen? Zullen in de lucht vechtvliegtuigen of, zoals in Afghanistan, ouderwetse bommenwerpers nodig zijn?

Is het wenselijk een Europese defensie te stimuleren dan wel de banden met de VS te verstevigen?

Geen discussie. Het kabinet, de minister-president incluis, presenteerde het besluit glashard als niet méér dan een noodzakelijke vervanging van materieel, waarbij koele technische en economische berekeningen de beslissing in het voordeel van de JSF deden uitvallen. Volgens Kok is de JSF «een kwalitatief hoogwaardig toestel met een naar beste weten aantrekkelijke prijs». Volgens Jorrits ma levert de deal 43.000 manjaren werk op.

Dat is, op z'n zachtst gezegd, discutabel. Defensie (VVD), Economische Zaken (VVD) en Financiën (VVD) hebben het Centraal Planbureau om een kosten-batenanalyse gevraagd, en op 26 oktober maakte het CPB bekend dat volgens zijn berekeningen het goedkoper is om pas een vliegtuig te kopen als het af is, dat het effect op de economie verwaarloosbaar is en dat het JSF-project in Nederland slechts 900 tot 1200 banen oplevert, die wel weer ten koste gaan van banen en economische activiteit op andere plekken.

Het is wel zeer bijzonder dat na zo'n negatief advies, en nadat de ministers Pronk, Brink horst en Van Boxtel protest lieten aantekenen, deze beslissing in de laatste maanden van de regeerperiode toch nog wordt doorgevoerd.

Hoewel, er wordt nog in de Kamer gesproken, en bijvoorbeeld Melkert moet toch staan te popelen tegenover het front van VVD-ministers. «Dit hele debat is onsamenhangend en zit vol dubbelzinnigheden», zo tekende Le Monde maandag verwachtingsvol alvast uit zijn mond op. Was het om de Fransen een laatste sprankje hoop te geven voor de Franse Rafale, Le Monde had in elk geval een rake uitsmijter:

«De Europees-Amerikaanse samenwerking blijft een dogma van de Nederlandse buitenlandpolitiek.»