Juffrouw karin leest de les

Zoals een hondebezitter steeds meer op zijn huisdier gaat lijken, zo heeft een buitenlandse correspondent de neiging zich met het gastland te identificeren.

Neem Karin Jusek, de Weense correspondente van NRC Handelsblad.
Zij is de eindredactrice en belangrijkste auteur van het boek Een broeierige idylle? (Het Spinhuis, 1997), dat beoogt het beeld te corrigeren dat de Nederlandse kranten (met name NRC en Volkskrant) van de Alpenrepubliek hebben geschapen. Dit beeld is naar haar mening karikaturaal vertekend. In luttele alinea’s spreekt de schrijfster over ‘gekleurde berichtgeving’, 'tendentieuze berichtgeving’, 'gekleurde verslaggeving’ en 'tendentieuze hedendaagse berichtgeving’. Volgt zéér voorzichtige kritiek op een ex-correspondent van haar eigen krant, die de clichés niet altijd schuwde, 'al was zijn verslaggeving veel zorgvuldiger en evenwichtiger dan die van zijn diverse collega’s’.
Haar stuk concentreert zich op de affaire-Waldheim, de Oostenrijkse politicus die bondspresident wilde worden maar nationaal en internationaal omstreden raakte toen bleek dat hij in zijn memoires zowel zijn lidmaatschap van de SA als zijn werkzaamheden als Wehrmachtofficier had verzwegen. Elke krant ter wereld heeft er uitgebreid over geschreven, ook NRC en Volkskrant. Maar waar NRC Handelsblad nog probeerde 'inzicht in de problematiek te krijgen’ is de berichtgeving in De Volkskrant 'alleen maar tendentieuzer geworden’.
In die woelige dagen heeft, lijkt het wel, haast de héle Volkskrantredactie zich met de affaire-Waldheim bemoeid. Allemaal tendentieus en gekleurd, vindt Karin Jusek, of het nu Henk Strabbing of Michaël Zeeman, Anet Bleich of Ineke van den Bergen, Ben Haveman of Jos Claassen betrof, die in werkelijkheid overigens Jos Klaassen heet. Conclusie: Nederland heeft blijkbaar, nu het wat minder courant is op de Duitsers te kankeren, nog steeds een 'Stahlhelm-zondebok’ nodig.
Waarom?
Ter beantwoording van deze vraag slaat Karin Jusek energiek aan het psychologiseren. 'Het antwoord is eenvoudig: Het leidt af van het eigen problematische verleden.’ Gevoed door 'diepe schuldgevoelens’ is 'het verwerkingsproces’ van Wereldoorlog II overgeslagen, waardoor 'een superioriteitsgevoel (is) ontstaan dat inmiddels bedenkelijke vormen begint aan te nemen’.
Zo zit het. Zit het zo? Ik zat laatst nog met Haveman in het café, en Zeeman zag ik gisteren nog op de fiets, maar gek, van 'diepe schuldgevoelens’, stoelend op 'het eigen problematische verleden’ was eigenlijk niks te merken.
Waarom heeft Karin Jusek haar diepteonderzoek tot NRC en Volkskrant beperkt? Is dat methodologisch niet aan de wat schrale kant? Zij geeft antwoord via een voetnoot, want behalve journaliste is zij ook wetenschapster.
Zij koos voor het Rotterdamse respectievelijk het Amsterdamse dagblad 'omdat je van kwaliteitskranten mag verwachten dat hun berichtgeving door ter zake kundigen wordt verzorgd, of het nu om correspondenten of gespecialiseerde redacteuren gaat’. Ja, een kwaliteitskrant streeft naar kwaliteit, daar zit iets in. Gelukkig voor Karin Jusek dat er in Nederland óók kwaliteitskranten zijn waar de meetlat, bij het aantrekken van correspondenten en redacteuren, af en toe genadiglijk wat lager wordt gelegd.