Julio Grondona (18 september 1931 – 30 juli 2014)

Don Julio was als voorzitter van de Argentijnse voetbalbond een van de machtigste en meest gehate mannen van het land. Zijn naam dook op bij talloze politieke intriges en corruptieschandalen. ‘Ik ben de vice-president van de wereld.’

Zijn laatste rel was met, wie anders, Diego Maradona, die hem en het land in 1986 de wereldtitel had geschonken. Vorige maand op het WK in Brazilië versloeg Argentinië met veel pijn en moeite Iran door een doelpunt van Messi op het allerlaatste moment. Maradona miste het doelpunt omdat hij al teleurgesteld het stadion uit was gelopen. ‘Argentinië heeft gewonnen omdat de pech het stadion had verlaten’, reageerde Julio Grondona grijnzend voor de tv-verslaggevers.

Natuurlijk liet Maradona, die zich als ‘de pech’ voelde aangesproken, dit niet over zijn kant gaan. ‘Ik wil tegen Grondona zeggen dat ik alles wat ik bezit heb verdiend met werken, wat hij heeft is hem cadeau gedaan door de Fifa’, zei de god van de Argentijnen in zijn eigen programma. ‘Ik steek tenminste mijn hand niet in andermans zakken.’

Het incident was kenmerkend voor beiden, die met elkaar en met de rest van de wereld een continue haat-liefderelatie hadden. Grondona maakte Maradona bondscoach in de aanloop naar het WK van Zuid-Afrika, maar inmiddels was het al lang weer oorlog. Toen het bericht van Grondona’s overlijden kwam was de ex-voetballer dan ook onvermurwbaar: ‘Ik neem alleen een minuut stilte in acht voor zijn kleinkinderen.’

Julio Grondona, kortweg Don Julio, was een van de machtigste en ongetwijfeld meest gehate mannen van Argentinië, waar het voetbal nu eenmaal prominenter aanwezig is in het dagelijks leven dan in andere landen. Als president for life van de nationale voetbalbond afa pronkte hij met bijnamen als Koning Voetbal, de Peetvader of de Voetbaldictator.

‘Uit de afa krijgen ze me alleen met mijn benen naar voren.’ Die profetie, die hij keer op keer in de burelen van de bond liet horen, is in elk geval uitgekomen. Negen maanden na de finale Argentinië-Nederland in 1978 in Buenos Aires werd hij door het militaire bewind aangesteld als voorzitter van de afa. 35 jaar later, tijdens de halve finale van 2014 Argentinië-Nederland, was hij dat nog steeds.

Grondona was de spil in de miljardenoperaties van de Fifa

Het woord ‘omstreden’ is een eufemisme. Bij Grondona horen begrippen als dictatoriaal bestuur, politieke intriges en grootschalige corruptie. Hij werd op de troon gezet door niemand minder dan vice-admiraal Carlos Alberto Lacosta, die in naam van generaal Videla het WK van 1978 had georganiseerd. Grondona was in die dagen nog penningmeester van de voetbalbond en aardig op de hoogte van de financiële handel en wandel van zijn militaire chef, die er later van werd beschuldigd zichzelf omstandig verrijkt te hebben met het voetbalfeest.

Vanaf zijn aantreden werd Grondona elke vier jaar herkozen, zonder tegenstand. Alleen in 1995 slaagde een tegenkandidaat erin één stem te winnen. Hij overleefde schijnbaar moeiteloos vier dictators en negen democratische presidenten, 135 doden bij supportersrellen, meer dan veertig dopinggevallen, acht spelersstakingen en drie scheidsrechtersstakingen. Hij kwam zonder kleerscheuren uit de oneindige hoeveelheid rechtszaken tegen hem. ‘In de 32 jaar dat ik de afa leid, zijn er meer aanklachten tegen mij ingediend dan tegen Al Capone, en nooit ben ik er voor ook maar één veroordeeld’, zei hij een paar jaar geleden.

Grondona belichaamde ook het sprookje van het straatarme jongetje dat stinkend rijk werd. Hij begon zijn werkzame leven als handelaar in oud ijzer en bij zijn dood bezat hij tientallen gebouwen en kantoren, een handvol bedrijven en een landgoed met een minibioscoop waar hij bij voorkeur de wedstrijden van de nationale competitie keek. Zijn macht ging de grenzen van zijn vaderland echter ver te buiten. 26 jaar lang was Grondona vice-voorzitter van de Fifa, de rijkste bond van de wereld. Hij nam hier in 1988 de plaats in van zijn vriend vice-admiraal Carlos Alberto Lacosta. ‘Ik ben de vice-president van de wereld’, placht hij te zeggen. Ook in deze functie werd hij constant herkozen. Bovendien was hij tot zijn dood lid van acht commissies van de Fifa en voorzitter van de belangrijke commissies Financiën en Marketing Televisie. Grondona controleerde zo de geldstromen en was de spil in de miljardenoperaties van de Fifa. Uiteraard viel zijn naam recentelijk in de corruptiezaak rond de toewijzing van het WK van 2022 aan Qatar.

In de jaren negentig sloot de voetbalvoorzitter een vet contract voor de voetbalrechten af met TyC, onderdeel van het grootste mediaconcern van Argentinië. Toch raakte de competitie in verval. Vrijwel alle clubs zaten financieel aan de grond met als gevolg een onophoudelijke uittocht van spelers. De clubs van de eerste divisie hebben samen een schuld van tweehonderd miljoen euro. De bond, dat wil zeggen Don Julio, leende altijd geld aan de clubs, waarmee hij zijn volgende herverkiezing veiligstelde. Maar op een dag besloot zijn contractpartner niet langer zaken te doen met ‘die handelaar in oud ijzer’. Grondona liep direct over naar de andere partij, de publieke omroep, waarmee hij in 2009 een nieuw gouden contract tekende. Het verhaal wil dat oud-president Néstor Kirchner, echtgenoot van president Cristina Kirchner, Grondona grondig liet doorlichten en hem met de bewijzen van zijn corruptie in handen ‘overreedde’.

Illustratief voor Julio Grondona was een affaire van zo’n tien jaar geleden. Toen hem op tv gevraagd werd waarom er geen joodse scheidsrechters in het Argentijnse voetbal zijn (Buenos Aires heeft na Israël en New York de grootste joodse gemeenschap in de wereld), antwoordde de mondiale vice-president: ‘De joden slagen er niet in scheidsrechter in de eerste divisie te worden omdat dit heel moeilijk is en joden houden niet van moeilijke dingen.’ Het leverde hem de zoveelste aanklacht op die voor de zoveelste keer werd geseponeerd. De journalist die de vraag stelde werd ontslagen en werkte nooit meer voor tv.