Al dagen zit er een domme tekst in mijn hoofd, een vervelende oorwurm waar ik niet meer vanaf kom. Het is mijn eigen schuld, ik scrolde te lang door een compleet willekeurige feed van filmpjes op Instagram, reels zogezegd, TikToks voor mensen die te oud en te vermoeid zijn om TikTok te hebben.

Een eindeloze parade van moeders met baby’s en peuters kwam voorbij. Ze deden dansjes, lip syncten bepaalde teksten, wezen met hun vingers naar verschillende plekken in de ruimte waar dan woorden verschenen. Er waren een stuk of wat stramienen waarbinnen al die filmpjes pasten. Daarnaast waren de filmpjes duidelijk onder te verdelen in drie genres. Het luchtige entertainment: een moeder wier gelaat met een bepaald filter veranderde in een paardenkop en de reactie daarop van haar kind (mild geamuseerd tot blinde paniek), een kind dat zong met de mond van de moeder, ontsporende peuters met de voice-over van een vrouw die iets zei over pandemic babies. Dan waren er de tips en waarschuwingen, vaak professioneel of semi-professioneel: moeders die vanuit huis een business runden als slaaptrainer, voedingsconsulent, babymassagetherapeut of prediker van het montessorigedachtegoed.

Het meest omvangrijke genre, dat wil zeggen, het genre dat me om onduidelijke redenen door een extreem vernuftig dan wel rudimentair (daarover ben ik nog niet uit) algoritme keer op keer werd gevoerd, was dat van de passief-agressieve moeder die heel veel dingen dacht zonder ze uit te spreken. Moeders van kinderen met een genetische afwijking, moeders van dove en blinde kinderen, van kinderen met een looprekje, van dikke kinderen, van heel veel kinderen, adoptiemoeders, moeders die eruitzagen als adoptiemoeders maar dat juist weer niet waren. Al deze moeders hadden te dealen met een veroordelende, onwetende, ongeïnteresseerde buitenwereld die ofwel geen vragen stelde ofwel de verkeerde. Hun lijflied was dat deuntje dat ik nu dus niet meer uit mijn hoofd krijg.

Hey, how are you doing? I’m doing just fine, I lied, I’m dying inside.

De woede van de passief-agressieve moeders op Instagram is een gift that keeps on giving

De moeders waren moe en alleen, maar ook taai en vechtlustig. Ze droegen hun strijd als een medaille, gaven uitdrukking aan hun stilte zonder die daadwerkelijk te willen doorbreken, en dit alles kwam me, om drie uur ’s nachts met een klaarwakkere baby en een slaap der onschuldigen slapende geliefde, voor als dé paradox van het moederschap, elk moederschap, welk moederschap dan ook (in het holst van de nacht met een baby aan je borst houdt ervaring op iets particuliers te zijn).

In haar essay Ongoingness schrijft Sarah Manguso over het verlies van zichzelf als subject wanneer ze net moeder is geworden. Voor haar baby is ze geen persoon, maar de achtergrond tegen welke zijn hele leven zich afspeelt. ‘I am no longer merely a thing living in the world’, schrijft ze, ‘I am a world.’

Iemands hele wereld zijn is een romantisch ideaal waar ik me altijd tegen heb verzet, maar nu ik iemands hele wereld ben begrijp ik tenminste beter waar die rare hang naar een ultieme, absolute, subject-absorberende romantische liefde vandaan komt. Voor Manguso is het een revelatie om niet naar zichzelf te kijken als subject maar als continuïteit. Wat ze niet opschrijft, is dat je niet alleen ophoudt een subject te zijn voor de baby in je armen, maar in zekere zin ook voor de rest van de wereld. Dát is waar die moeders in de filmpjes zo passief-agressief over doen: een onzichtbaarheid die niet voortkomt uit de aanname dat ze er niet is, maar uit de aanname dat ze overal is, de hele tijd, het vanzelfsprekende decor waartegen de hele opera zich voltrekt.

De paradox wordt vervolmaakt in de eeuwige mantra van mom knows best. Een sneaky manier om mom op haar plaats te houden, een shortcut voor iedere niet-mom om zich te onttrekken aan verantwoordelijkheden, kortom: patriarchaatbevestigende nonsens. Tegelijk is het altijd weer de conclusie die moeders zélf trekken en ter aanmoediging aan andere moeders doorgeven. De woede van de passief-agressieve moeders op Instagram is een gift that keeps on giving: iedereen gaat ervan uit dat zij het oplossen, ze lossen het op, worden onzichtbaar, worden woedend, raken nog vastbeslotener dat zij de enige zijn die het kunnen oplossen, beginnen te geloven dat mom knows best het credo is dat hen en al die andere gefrustreerde moeders hun autonomie teruggeeft, zich niet realiserend dat die zogenaamde autonomie alleen maar een vorm van magisch denken is, alsof het moederschap een puur intuïtieve, niet over te dragen, belichaamde aangelegenheid is.

Ik kijk naar die moeders en zie mezelf. Ik kijk uit het raam en zie wat voor weer het wordt vandaag: nietszeggende grijze luchten, met uit het niets zo af en toe een onredelijk razende stormwind.