Justitie is in de CAR geprivatiseerd

Bangui – Een man vindt zijn vrouw in bed met een andere man. Hij grijpt een mes en steekt zijn concurrent dood. De vrouw vlucht naar haar familie. De gendarmerie rekent de moordenaar in. Een crime passionnel in de Centraal-Afrikaanse Republiek (car), het grote land in het hart van Afrika dat van eind negentiende eeuw tot aan de onafhankelijkheid in 1960 door Frankrijk is bestuurd.De familie van de vermoorde vreemdganger meldt zich een dag later bij de gevangenis in het stadje Bozoum en geeft te kennen persoonlijk met de gevangene te willen afrekenen. De gendarmes houden de moordenaar binnen, voor zijn eigen veiligheid. In het dorp waar het drama zich heeft afgespeeld, wordt een huis in brand gestoken.

De wraakzuchtige familieleden gaan vervolgens op jacht en vinden de jongere broer van de dader. Die probeert nog weg te vluchten maar het is vergeefse moeite. Hij wordt gevangen, zijn nek wordt gebroken en hij sterft. ‘Nu zal het wel rustig worden’, zegt een dorpsgenoot. ‘Het staat gelijk.’ En inderdaad: de rust keert weer. Kameroenese troepen van de Verenigde Naties houden de wacht voor de gendarmerie; er arriveert zelfs een speciaal contingent politie uit de hoofdstad, een reis van vierhonderd kilometer over een slechte weg die jachtgebied is van gewapende bendes.

Toen rebellen van Seleka Bozoum in 2013 binnenvielen plunderden ze de regeringsgebouwen en staken er een aantal in brand. Een jaar later deden de tegenrebellen van Anti-Balaka de plunderingen over. Gevolg is dat Bozoum geen ordehandhaving kent en geen rechtspraak. Eigenrichting kwam ervoor in de plaats. De gehele Centraal-Afrikaanse Republiek is zoals Bozoum. Frankrijk besteedde de exploitatie van haar minst geliefde kolonie uit aan privé-bedrijven. Na de onafhankelijkheid werd het zwakke centrale systeem overgenomen door de nieuwe lokale elite. Diamantwinning, houtkap, mijnbouw… wie ervoor wilde betalen, mocht het komen doen.

Alle overheidstaken zijn inmiddels uitbesteed. Vrede? Zorgen de VN voor. Ontwikkeling? Daar heb je ngo’s voor. Recht en orde? Laten we aan de mensen zelf over. ‘Het staat gelijk.’ Twee mannen zijn dood en iedereen gaat over tot de wanorde van de dag.