Kaalkopje spreekt

Zijn paddestoelen een onschuldig genotmiddel of eerder bloedlink? Vijf Groene-medewerkers ‘gingen paddo’ om de waarheid te achterhalen. Een onthutsend experiment.
DE SERESTA LIGT klaar voor noodgevallen. Op de salontafel prijken zes zakjes gedroogde kaalkopjes van 1,7 gram. ‘Zijn dít paddestoelen?’ vraagt een Groene-medewerker die in een van de zakjes gluurt.

Niemand is er gerust op. PvdA-fractievoorzitter Wallage heeft onomwonden verklaard dat paddo’s net zo gevaarlijk zijn als bepaalde soorten harddrugs. Hij pleit voor een harde aanpak.
Vrienden en kennissen hebben gewaarschuwd: de werking van de paddo lijkt op die van LSD. De hoofdredacteur deed nog pogingen zijn medewerkers van het akelige experiment af te houden, en zelfs de paddoleverancier houdt zijn hart vast, als hij verneemt dat het Groene-team geen ervaring heeft met paddestoelen. ‘Dan moeten jullie heel voorzichtig te werk gaan. Je kunt je maar beter beperken tot een derde deel van de portie.’ Met die ferme waarschuwing overhandigt paddomarktleider Roland van Tol de zakjes gedroogde kaalkopjes.
Roland van Tol, bedrijfsleider van smart shop Conscious Dreams en de bijbehorende paddogroothandel, doet goede zaken. De in Nederland circa vijftigduizend paddogebruikers zorgen voor een omzet van tussen de vijf en tien miljoen gulden per jaar. Naar schatting gaan jaarlijks tweehonderdduizend paddoporties over de toonbank. Na hasj, coke en XTC heeft de paddo al de vierde plaats weten in te nemen op de lijst van de meest gebruikte geestverruimende middelen in Nederland.
'We hebben het hier over harddrugs en over criminelen die grof geld verdienen’, aldus een politieman in HP/De Tijd over de paddo-maffia. 'Zij zijn de noodlijdende branche van de champignonteelt binnengedrongen en hebben kwekers gepusht zogenaamde ecopaddestoelen te gaan kweken.’
Ronald van Tol werpt tegen enkel uit idealisme te handelen. 'Er is niets mis mee om met je idealen geld te verdienen. Ons uitgangspunt is dat elke burger het recht heeft de produkten uit te proberen. Met paddestoelen, maar ook met een weedje, kunnen mensen deurtjes openen naar een ander bewustzijn.’
De paddotrend is opgerukt vanuit de house-cultuur. 'Daar ontstond de interesse in andere kruiden en plantjes’, zegt Van Tol. 'Die kruiden en planten hebben hun eigen verhaal dat ze aan ons kunnen doorgeven.’
Ja, kaalkopjes ook.
HET IS HALF ZEVEN als de zakjes opengaan. Vijf medewerkers van De Groene Amsterdammer kauwen op kleine bruine bolletjes en steeltjes, en slikken het goedje snel door. Een aangename ervaring is het niet. Wij hebben het gevoel in bosgrond te happen.
We houden met het ergste rekening. Gordijnen worden woeste zeegolven, tafels onneembare vestingen, maar het kan ook anders uitpakken: misschien zijn wij in staat de contouren van de nieuwe eco-wereldorde te omschrijven.
Paddo’s eten. Een jaar geleden was niemand op dit idee gekomen. Maar nu de discussie in alle heftigheid woedt, kan men er met goed fatsoen niet langer omheen, zeker niet na de inval, begin januari, van een politieteam in een paddestoelenkwekerij te Kerkdriel, waarbij de inboedel werd vernield en vijf mensen aangehouden. Of neem een weldenkende gemeente als Den Haag, die een voorlichtingsoffensief tegen de paddo is begonnen. De effecten van de paddo noemt Den Haag 'zeer onvoorspelbaar’.
De zakjes knisperen. De meesten knabbelen ongemerkt de helft van het zakje weg, daarmee de beginnersgrens overschrijdend. Dan begint het inkicken.
Een klein half uur later merkt gastvrouw Trinette Koomen dat ze licht in het hoofd wordt. Ze wuift met haar armen in de lucht. 'Het is net alsof mijn armen de deur uit vliegen’, zegt ze met een vage glimlach.
De vingertoppen en oorlellen van Michiel Louter beginnen te gloeien. Joerie Boom vermoedt dat er een rotsblok aan zijn hoofd hangt. Antoine Verbij ervaart dat hij van binnenuit helemaal opbreekt. Schrijfster dezes ontdekt dat haar handschrift kriebelig wordt. En Xandra Schutte volgt de ontwikkelingen met argusogen. Zij onthoudt zich, en zit erbij als eerste hulp bij ongelukken.
De hallucinogene stoffen psilocybine en psilocine hebben vrij spel in de vijf proefpersonen. Beide stoffen prijken weliswaar op Lijst 1 van de Opiumwet, maar helemaal lichaamsvreemd zijn ze niet. Psilocybine en psilocine bootsen de werking van serotonine na, een belangrijke neurotransmitter, een stof die zorgt voor de communicatie tussen hersen- en zenuwstelsel.
Wij gapen en slaken behaaglijke zuchten. Er is sprake van een zekere vertraging. Onthaasting, in eco-taal. We menen dat we scherper gaan zien, maar wat is er aan de hand met het licht? 'Het lijkt alsof iemand aan de dimschakelaar zit te kloten.’ 'Het is goed spul, uitstekend spul’, zegt de kenner in het gezelschap.
Er klopt iets niet. 'De grenzen tussen de verschillende waarnemingsgebieden lossen een beetje op’, probeert iemand te verwoorden. 'De vormen worden zachter. Als je tegen een muur oploopt, zal die niet zo hard zijn als normaal. Alles is rubber.’
'Rubber? Kunststof!’ reageert een collega. 'Het stokbrood op de tafel ziet er plastic uit. De pâté is een dode vleesbrij.’ In deze staat blijkt het geluid van de deurbel hard aan te komen. 'Dat voel je in je beennagel’, zegt de gastvrouw verschrikt. 'Mijn beenharen gaan recht overeind.’
De Volkskrant-redacteur die binnenkomt, noemt de sfeer 'wel erg relaxed’. Moet hier een artikel uit voortkomen? Hij schudt zijn hoofd en zegt: 'Het is een ernstige vergissing dat je gedrogeerde mensen op een zinnige manier kunt interviewen.’
In een poging zijn collega’s bij de les te houden, deelt hij het nieuws van de dag mee. De bijstand is verhoogd en Johan V“ alias de Hakkelaar, heeft zes jaar gekregen. 'De bijstand wordt verhoogd met zes jaar’, noteert schrijfster dezer ijverig.
'Twee extra jaren voor het inverdieneffect?’
'Geweldig spul, dit. Geweldig spul.’
'Ik ben ingekickt. Vet ingekickt.’
Door en door ontspannen wachten wij op de 'schitterende kleurenspectra’ waarover onze paddoleverancier sprak, en op de vervorming van tijd en ruimte. 'Je staat in de wc lekker te plassen, en opeens lijkt de wc-pot wel een tunnel van honderd meter diep’, gaf hij als voorbeeld. En ja, er is een kans dat we geniale invallen zullen krijgen. Dat gebeurt als Kaalkopje 'zijn verhaal’ vertelt.
Maar we hebben ab-so-luut geen haast.
EEN UURTJE LATER worden enkelen nochtans ongerust. 'Deugt dit spul wel?’ Absoluut. Kaalkopjes behoren tot de krachtigste soorten, met een psilocybinegehalte van tussen de 1,3 en 1,8 procent drooggewicht. Maar waar blijven de geniale invallen, zoals de Maya’s en Azteken die plachten te krijgen in hun magische wereld van de Mexicaanse paddestoelen? Teonanacatl, 'vlees van de goden’, zo werden de psychedelische paddestoelen genoemd. Niet de curandera, de zieneres, sprak, maar de paddestoel, aldus de overlevering. Er zijn theorieën in omloop dat de mens zijn huidige bewustzijn vooral te danken heeft aan het nuttigen van paddestoelen.
We hebben vast te weinig tot ons genomen. Joerie Boom grijpt doortastend naar de resterende bolletjes in zijn zakje. De rest volgt. Handen graaien op de tafel naar wat er nog aan magic mushrooms rest. Er is geen houden meer aan, ook al gaat het spul tussen je tanden zitten. Zelfs de extra portie, het reservezakje, wordt weggeknabbeld. 'Het zijn net borrelnootjes.’ 'Verbrand zeewier.’ 'Tabak.’ 'Risotto.’ Hoe meer je ervan eet, hoe minder wrang. 'Een voorgerecht in een Japans restaurant.’
Met het driedubbele van de voorgeschreven dosis voor beginners, begint het niveau te stijgen: 'Deze psychedelische gewaarwording is het verwateren van de kinesthetische ervaring.’ Maar de communicatie met de poezen in het huis komt nog niet op gang. Dat valt tegen. 'Als Irene zonder eco-drugs met dolfijnen kan communiceren, dan moet dat ons mèt paddo’s ook lukken.’
Er zijn er al die zich een ruimtevaarder wanen. 'Zwaar bepakt de ruimte in, en toch een licht gevoel.’
'Het lijkt wel alsof er iets met de zwaartekracht aan de hand is.’
'Leve Wallage! Leve Jo van Wallage.’
'Weg met die saaie kaasblokjes bij de Groene-borrel. Voortaan presenteren we paddo’s.’
Zelden waren we zo geestig. Daarom verbaast het ons dat niet-gebruiker Xandra Schutte zich begint te vervelen in ons gezelschap. Geschater klinkt uit alle hoeken en de gesprekken wisselen elkaar vlotjes af.
'De vertraging zoals jullie het noemen, kan ik erg goed voelen. De alertheid is verdwenen. De concentratie laat zeer te wensen over’, zegt Xandra Schutte diplomatiek. Ze maakt zich snel uit de voeten. Als niet-gebruiker constateert ze dat de paddo ongevaarlijk lijkt. Vijf paar ogen kijken haar lodderig na.
DE PADDO-LEVERANCIER heeft aangekondigd dat de trip zo'n vier uur zal duren. Kaalkopje blijkt punctueel. Als het half elf is en iemand er fijntjes op wijst dat de paddo uitgewerkt moet zijn, komen we allemaal, in één klap, tot bezinning.
We zijn weer terug.
Jammer.
'Dit is mijn beste ervaring met drugs’, merkt iemand vergenoegd op. 'Want hier merk je nauwelijks wat van.’
Al dat gedoe om dit goedje? Hebben we ons dáár nou zo druk om gemaakt? 'Als je schizofreen of psychotisch bent, zul je best gevoelig voor dit spul zijn.’
'De perfecte drug van de jaren negentig’, vat kenner Michiel Louter bondig samen. De light drug, helemaal in de trend van lichte sigaretten en malt bier. Kort, verantwoord en toch lekker. Het contrast met een 48-urige LSD-trip die een van ons zich nog levendig kan herinneren, kan bijna niet groter. 'Kakkerlakken zaten elkaar met messen achterna. Ik was beduusd toen ik mijn eigen dood had gehallucineerd.’ Die tijden zijn passé. Dan liever Kaalkopje. 'Vier prettige uren. Daarna kun je weer achter de computer.’
Een keurig plantje, dat kaalkopje met zijn btw-tarief van zes procent. Uit onderzoek blijkt dat de paddo niet eens lichamelijk verslavend is. Ongelukjes gebeuren slechts wanneer men pakweg 87 paddestoelen in één keer naar binnen werkt. Daar wordt men misselijk van en de bloeddruk stijgt.
Het lollige broertje van de champignon, en misschien nog wel gezonder. Amerikaanse universiteiten verrichten onderzoek naar de medische toepassing van de stofjes in de paddo. Die zouden werkzaam zijn tegen een scala aan ziekten. Schizofrenie, Alzheimer, anorexia, hoge bloeddruk en alcoholverslaving.
De smart shops waar Kaalkopje wordt verkocht, kunnen de concurrentie met de groenteboer aan. Koploper Conscious Dreams doet zelfs denken aan een kermis in een natuurreservaat. Bont gekleurde lampen, een gezellig muziekje, grote paddestoelen aan de wand. Laagdrempelig genoeg voor kantoorklerken met aktetassen die hun portie weekend-paddo komen shoppen. 'Zelfs gezinnetjes met kinderwagens komen binnen’, zegt bedrijfsleider Roland van Tol.
De paddotrend is al over zijn hoogtepunt heen, vermoedt Van Tol. 'Misschien hoop ik dat wel’, bekent hij. 'De publiciteit roept een tegenreactie van justitie op. Zodra het niet boven een bepaalde maat uitgroeit, kan de overheid ermee overweg. Maar als ze er met hun neus bovenop worden geduwd, móeten ze wel reageren. Van Tol kan zich niets tragischer voorstellen dan dat het onschuldige Kaalkopje onder de toonbank verkocht moet worden.
DAT GEVAAR IS voorlopig geweken. Onlangs besloot het kabinet dat de teelt en verkoop van paddo’s vooralsnog niet verboden hoeft te worden. Er is geen gevaar voor de volksgezondheid, stelden premier Kok en de ministers Borst van Volksgezondheid en Sorgdrager van Justitie in een brief aan de Tweede Kamer. Maar nieuw onderzoek kan weer een ander licht op de zaak werpen. Er is nog hoop voor Wallage.
De verslavingskliniek Jellinek heeft laten weten dat de verkoop van paddestoelen, mits goed verzorgd, een verantwoorde zaak is. De paddestoelen, zo deelde Roel Kerssemakers van de kliniek mee, veroorzaken 'een soort trip die je zeker niet elke dag zal willen meemaken. Daarvoor is het gewoon niet leuk genoeg.’
Inderdaad, wij snakken naar een geestverruimende borrel. Hebben wij ons niet voldoende voor Kaalkopjes verhaal opengesteld? Of zijn wij in de maling genomen? Iets klopte niet, concluderen wij bij het evalueren van Kaalkopje. Wij waren bijzonder ontspannen en vrolijk. Er was hooguit iets mis met het licht. En met de ruimte. 'Toen ik opstond en een beetje ging lopen, leek de vloer enorm scheef’, zegt Joerie Boom.
'Klopt’, zegt Trinette Koomen. 'Daarom moet de fundering hier vernieuwd.’