OPHEFFER

Kan ik martelen?

Zowel mijn vader als mijn moeder is in de Tweede Wereldoorlog door de Japanners gemarteld. Mijn moeder had in het kamp eten gestolen uit de keuken en moest 24 uur in de brandende zon staan, nadat ze was geschopt, en mijn vader werd in het kamp geschopt en geslagen omdat hij niet wist te vertellen waar zijn vader verbleef, die in het Indisch Verzet zat.
Van dat directe martelen ‘an sich’ hebben mijn ouders nooit trauma’s overgehouden, voorzover ik weet. Wel van de honger, de constante vernederingen (mijn vader zijn bril werd afgepakt en voor zijn ogen gebroken) en andere zaken, zoals het graven van je eigen graf zonder dat er precies werd gezegd waarom dat was of wanneer je werd geëxecuteerd.
Van het martelen op zichzelf werd door mijn ouders ook geen afstand genomen – wat mij als puber nogal vreemd voorkwam. ‘Als jij ontvoerd zou zijn en jij zou pijn worden gedaan, constant, en iemand anders zou weten waar jij en jouw ontvoerder was, dan zou ik zo iemand makkelijk kunnen martelen tot ik wist waar jij was’, zeiden mijn ouders bijna in koor.
Martelen – alleen de dreiging al dat ik zou worden gemarteld zou voor mij genoeg zijn om alles te verraden wat ik al wist.
Maar zou ik zelf kunnen martelen?
Ja, dat zou ik kunnen. Mijn dochter vertelde laatst een vreselijk verhaal over iemand en ik dacht: ik zou zo iemand met genoegen pijn willen doen.
Martelen om iemand informatie te ontfutselen, het zakelijke martelen, zou ik waarschijnlijk niet kunnen – al weet ik dat niet zeker – maar het domweg martelen uit wraak, dat kan ik.
Sterker: ik lig vaak wakker van de mensen die ik pijn wil doen omdat ze straf hebben verdiend. Dat zijn geen verheven gedachten, maar als ik die niet ‘uitdenk’ kan ik niet slapen. Er zijn mensen die worden namelijk nooit gestraft voor wat ze doen, die komen overal mee weg. Ze veroorzaken veel verdriet en geen rechter die ze veroordeelt, ook al worden ze gepakt.
Ik ken dus zo iemand, via mijn dochter. Het vreemde is dat ik die man niet aangeef bij de politie, dat kan mijn geweten niet aan, maar zo iemand zonder wroeging neerschieten… Geen probleem.
Ik heb dit gevoel al jong gehad – waarschijnlijk onder invloed van mijn ouders. Mijn vrienden vonden het vroeger ‘walgelijk’ dat je in het verzet mensen had die zomaar anderen konden vermoorden. ‘Die Duitse jongen kon misschien ook niets aan die oorlog veranderen en wilde misschien helemaal niemand kwaad doen…’ hoorde ik dan. Ik ging mee in die discussies, maar ik dacht altijd: stel, het wordt oorlog, er moet een dictator worden omgebracht – ja, dat moet ik dan maar doen. Ik kan dat.
Dat ik dat kon – ja, daar had ik dan weer wel wroeging over.
Ook dacht ik laatst: ze komen mij vragen of ik Mugabe zou willen komen ombrengen. Of martelen. Kan ik dat? Nee, dat kan ik weer niet. En dat komt omdat ik hoorde dat hij geestelijk niet meer helemaal in orde is. Als iemand hem nu zou neerschieten, zou ik daar geen problemen mee hebben, maar als iemand hem zou willen martelen – nee, niet doen.
Vervolgens komt de onvermijdelijke vraag: en Hitler? Stel, Hitler was volslagen gek geworden (Alzheimer), maar je weet ook dat hij zes miljoen joden had omgebracht, zou je hem dan kunnen doden of martelen? Nee, ook niet.
Maar als het 1943 was geweest en ik zou weten wat ik nu weet en ik zou in de positie zijn geweest om hem te vermoorden, dan zou ik daar geen moment over getwijfeld hebben. En als die aanslag dan mijn eigen dood had betekend? Ook dan had ik dat domweg gedaan. Denk ik. Maar ik weet nu al dat ik vanavond weer wakker lig en me afvraag of ik wel eerlijk ben geweest. Want stel, ik was net vader geworden, of net verliefd…