Kapot contact

ADD door Kapotte Muziek Peter Duimelinks, Roel Meelkop en Frans de Waard. Te bestellen bij Staalplaat te Amsterdam, tel. 020-6254176.
Sinds de jaren vijftig is ‘muziek’ een rekbaar begrip geworden. Door de ontwikkelingen in de elektronische muziek was muziek niet langer uitsluitend een samenspel van ritme, harmonie en melodie, geproduceerd door akoestische instrumenten. Er ontstond een schaal waarop zich aan het ene eind de zogenaamde musique concrète bevond. Geluiden uit het dagelijks leven - variërend van vogelgefluit tot machinegedreun, van verkeerslawaai tot gesprekken - werden op band opgenomen en gemonteerd tot een geluidscollage. Aan de andere kant van het spectrum ontstond de volkomen kunstmatig gegenereerde muziek, die vanuit de meest elementaire sinustonen in de studio werd opgebouwd.

Alleen vanuit die achtergrond is een idee als ADD te begrijpen, een mini-cd door het trio Kapotte Muziek die onlangs door Staalplaat werd uitgebracht. Het piepkleine schijfje bevat geluiden die je het beste zou kunnen omschrijven als de rafels rond muziek en muziekapparatuur - juist al die ‘ruis’ die op een cd zorgvuldig is weggeknipt. Het zachte gekraak van kapotte contactjes, de lichte brom van een versterker, geschuur langs een metalen snaar of een mechaniekje dat aanloopt. Het zijn veelal geluiden die voorafgaan aan het luisteren naar muziek. Geluiden die dat loze moment van afwachting bestrijken, zoals de zware ruis van een naald die in de groef van een langspeelplaat belandt.
De eigenlijke muziek blijft uit, het gaat om die kleine, heel fysieke geluidjes ervoor en erna. Overigens is daar niets tragisch aan, zoals in sommige elektronische muziek waarin een stem of instrument verbrokkeld of verhaspeld wordt. Het gaat niet om mislukte pogingen; de context van het luisteren naar muziek of het draaien van muziek wordt tot onderwerp gemaakt.
Wel refereert ADD sterk aan een cageaans idee van klank, omgevingsgeluiden en stilte. Juist door de afwezigheid van een hoofdthema wordt de stilte extra benadrukt.
Bij het verfijnde geratel, geknisper, getik en geknetter voegt zich het geluid van stromend water, een metalen gong en het gekraak en gebliep van een radiozender die slecht is afgestemd. Soms klinken de geluiden een voor een, dan worden ze gestapeld tot een gelaagd klankspel. De meeste geluiden klinken zacht maar extreem helder, nu en dan neemt een dof geruis angstaanjagende proporties aan.
Al deze splinters zijn met grote precisie gemonteerd: de kleine achttien minuten dat het cd'tje duurt zijn opgebouwd uit maar liefst 99 tracks van elk een paar seconden. Het resultaat is een even subtiel als abstract hoorspel. Vaak kaal maar heel poëtisch en suggestief. Bovendien is het sympathiek dat de makers niet de pretentie hebben gehad een hele cd met dit soort 'afval’ te willen vullen. Peter Duimelinks, Roel Meelkop en Frans de Waard, die als trio onder de naam Kapotte Muziek opereren, zijn er goed in geslaagd de lengte van het stuk in verhouding te brengen met de zwaarte van het materiaal. Daarmee geeft ADD een bescheiden maar charmante visie op het begrip muziek. En uiteraard is ADD een rechtstreekse hommage aan het analoge tijdperk.