Voor de stem en Haar nijlpaard optillen

Kapotte rode kater

Het mooiste boek bestaat uit twee boeken, in cassette uitgegeven door marge-uitgever Huis Clos en vormgegeven door meesterontwerper Piet Gerards. Het eerste deeltje is een schitterend facsimile van de originele Russische editie van Dlia Golosa oftewel Voor de stem uit 1923, een uniek samenwerkingsproject van Vladimir Majakovski en El Lissitzky, gebaseerd op een van de nog weinige bestaande exemplaren, uit de bibliotheek van architect J.J.P. Oud.

Het tweede deeltje bevat de vertaling van de poëzie van Majakovski plus enkele begeleidende artikelen. De facsimile-uitgave geeft een uniek beeld van het revolutionaire optimisme uit die dagen. Alles aan deze uitgave is glashelder, strak en eenduidig, maar het danst, knalt en golft in zwart en rood over de pagina’s ter ondersteuning van Majakovski’s woede. Het ‘Gespuis’ hoeft niet op clementie te rekenen: 'Luister naar dit wolvengehuil,/ nauwelijks als een poëem vermomd!/ Breng mij hier de allervetste,/ de allerkaalste./ Bij zijn kraag/ druk ik hem op de Voedselhulpverslagen. Kijk.’ Lissitzky maakte er ten behoeve van de declamator een duimregister in, zodat hij niet lang naar het gewenste, in Cyrillisch schrift gedrukte gedicht hoefde te zoeken.

De sterkste Nederlandse poëzie die ik dit jaar las staat in Haar nijlpaard optillen van Tomas Lieske. Deze strofe uit De geest van Ekberg geeft een idee van de inzet van de dichter: 'Dit is leren wat men zich krachtig kan verbeelden./ Dit is het oprichten uit de neerslag en de kommer/ dit is heet van verlangen, het terechtwijzen/ van impotente ogenblikken, het verpletteren/ van platvloerse regels, het gloeien/ van met licht geschreven beelden.’ In de rest van de bundel wordt dat ten volle waargemaakt. Dit is poëzie die het opneemt tegen de zwaartekracht van het alledaagse bestaan, die laat zien wat ooit de bergen verzettende kracht van religie moet zijn geweest, die er zelfs in slaagt een kapotte rode kater onder de dodelijke injectienaald 'een glimlach op de snuit’ te toveren.

Het beste proza: Feest van het begin van Joke van Leeuwen, het belangrijkste essay komt uit Amerika: Schuld van antropoloog David Graeber.


Vladimir Majakovski en El Lissitzky, Voor de stem
Huis Clos, 64 blz., € 24,95. Vertaald door Marja Wiebes en Margriet Berg

Tomas Lieske, Haar nijlpaard optillen
Querido, 64 blz., € 17,95