Tweede-Kamerverkiezingen

Kater op komst

Volgens de opiniepeilingen strijkt de zwerm zwevende kiezers bij de Tweede-Kamerverkiezingen van woensdag 22 november neer bij de SP. Mochten de peilingen overeenkomen met de werkelijkheid, dan heeft iedereen donderdag een kater.

Medium stemadvies 4

Bij welke partij zal de steeds groter wordende zwerm zwevende kiezers woensdag 22 november neerstrijken? Volgens de opiniepeilingen zou de sp de gelukkige kunnen zijn. In de recentste peiling van Maurice de Hond stond de sp op 23 zetels. Hierbij staken de drie zetels extra voor het cda in de jongste Politieke Barometer van Interview-NSS schril af. Of zou de zwerm deze laatste week toch nog een zwenking maken?

Bij de verkiezingen van vier jaar geleden werd door de 26 zetels voor de lpf in één klap zichtbaar hoe beïnvloedbaar de zwevende kiezers zijn. Ze zijn te vergelijken met een zwerm bijen die door dansers naar de plekken met de zoetste nectar wordt geleid. Pim Fortuyn wist in 2002 met zijn kwispeldans (imkerjargon) de zwerm het best te verleiden. Dit jaar lijkt het erop dat Jan Marijnissen van de sp de beste danser is. Al het gepraat over zoet van Jan Peter Balkenende ten spijt is het Marijnissen die aanvoelt dat de kiezer geleid wil worden naar zorgzaamheid en gemeenschapszin. Hij vertolkt dit op een wijze die past bij het thema: rustig en met compassie. Er zijn echter nog een paar dagen te gaan, en daarom een tip voor alle lijsttrekkers. Een zwerm legt een grotere afstand af als jullie langzamer dansen en geen rondjes draaien. Jullie campagnestrategen moeten kunnen uitrekenen hoe groot jullie afstand tot Marijnissen is en daarmee of er wervelend dan wel slow gedanst moet worden.

Mochten de peilingen de verkiezingsuitslag echter benaderen, dan ziet het ernaar uit dat iedereen donderdag de 23ste een kater heeft.

Om bij het cda te beginnen: als de partij van Balkenende een paar zetels groeit en als grootste uit de bus komt, zal dat zeker reden zijn het glas te heffen. Maar zijn ze bij die partij dan écht gelukkig? Allerminst. Ze willen immers het liefst verder met de vvd. De vvd op haar beurt is straks echter misschien niet eens meer de derde partij. Het verlies van de vvd dreigt hoe dan ook zo groot te worden dat een coalitie met het cda, ondanks de kleine winst daar, er niet in zit. Het ziet ernaar uit dat die twee partijen zelfs zo ver van een kamermeerderheid verwijderd blijven dat de groei van de ChristenUnie niet genoeg zal zijn voor een driepartijenkabinet. Waardoor ook André Rouvoet en de zijnen dan wel wat te vieren hebben, maar niet dat waarop ze gehoopt hadden: zicht op regeringsdeelname.

Mocht het cda de grootste worden, dan zal ook de pvda een kater hebben. De sociaal-democraten zijn ‘uit op een machtswisseling’ en willen ‘premier Bos leveren’, zoals hun campagnestrateeg dat vorige week nog maar eens benadrukte. Een kabinet van cda en pvda met Balkenende als premier: ze denken er bij de sociaal-democraten liever niet aan. Bij het cda overigens ook niet, al zal bij de christen-democraten de kater nóg groter zijn als de machtsverdeling precies andersom uitvalt.

Dat is nog steeds voorstelbaar, al is daar een steeds grotere dosis optimisme voor nodig. Zou het reden zijn voor een feestje bij de pvda? Zeker, maar ook dan dreigt de vreugde te worden vergald door het vooruitzicht alleen te kunnen regeren met de partij waarmee de sociaal-democraten liever niet in zee willen: het cda. De sp mag dan op flinke winst staan, voor een linkse meerderheid met pvda en Groenlinks lijkt het niet genoeg te worden. Dus zal menig sp-lid donderdagochtend niet alleen een echte kater hebben van alle drank, maar zal daar bovenop de kater komen dat de partij ook na deze spectaculaire groei nog steeds in de oppositiebankjes zit.

Ook bij GroenLinks katerigheid: zelf geen winst gemaakt, maar nog nooit zo dicht bij een linkse meerderheid geleken. En toch weer in de oppositie.

Rest de kiezer. Die is woensdag 22 november neergestreken, dan wel nooit gaan zwermen. Maar ’s avonds zal hij, na een spannende ontknoping, tot de ontdekking komen dat hij niet krijgt wat hij met zijn stem beoogde. Geen Marijnissen in het kabinet voor de sp-stemmer. Wel een premier Balkenende, maar dan waarschijnlijk in een coalitie met de pvda, hetgeen nou weer niet de wens was van de cda-kiezer. Of misschien zelfs geen premier Balkenende. Ook de pvda-stemmer koos niet voor Wouter Bos om tot de ontdekking te komen dat hij, premier of niet, gaat regeren met het cda.

Politici hebben een gemakkelijk excuus om, ondanks de kater, toch weer het gewone handwerk op te pakken en een kabinet te gaan formeren dat het vertrouwen heeft van een meerderheid in het parlement. Ook dat argument komt uit de biologie: een zwerm zwevende kiezers zwenkt en draait niet omdat er goed is nagedacht door ieder lid afzonderlijk. Dat maakt het voor politici eenvoudiger zelf te gaan zwenken en draaien.

beeld milo