Hoofdcommentaar: Alex

Keizer zonder kleren

Het is begrijpelijk dat een dochter achter haar vader blijft staan.

Het is zelfs begrijpelijk dat een aanstaand schoonzoon die vader niet snel afvalt.

Maar het is volstrekt onbegrijpelijk dat kroonprins Willem-Alexander, én zijn bruid Máxima, de slachtoffers van het Videla-regime blijven negeren.

Vader schuldig of vader onschuldig, het koninklijk bruidspaar blijkt het niet te kunnen opbrengen begrip te tonen voor de slachtoffers van de Argentijnse militaire dictatuur. Was eens met één van de Dwaze Moeders gaan praten. Had bloemen gelegd bij een monument. Had ter gelegenheid van het huwelijk een herdenkingsteken cadeau gedaan. Was, kortom, even boven het eigen standpunt uitgestegen en had respect getoond.

Overdreven?

In Humanity: A Moral History of the Twentieth Century bespreekt de Britse filosoof Jonathan Glover de vraag hoe het zou komen dat de mens in de twintigste eeuw tot zoveel gruwelijkheden in staat was. Hij onderzoekt hoe slecht de mens kan zijn. Een van zijn voorbeelden: de aard van de martelpraktijken in het Argentinië van Videla.

Liever dan daar hardop over na te denken, hint de kroonprins op de onschuld van zijn schoonvader. Maar het aanwijzen van de brief van Videla (de «open bron»), het bagatelliseren van de onderzoeksresultaten van professor Baud, geloof hechten aan de praatjes van Zorreguieta en die nog als doorslaggevend bewijs zien ook — het is een belediging van de slachtoffers, getuigt van naïef geloof in de schoonvader en is een verkeerde inschatting van het intellectuele peil in Nederland. Het is niet doorzien hoe het systeem van «verdwijningen» in elkaar zat: de slachtoffers verdwenen en werden niet opgepakt juist omdat iedereen elke betrokkenheid of verantwoordelijkheid wilde ontlopen. Toen wisten zo weinig mogelijk mensen ervan, nu hebben zo weinig mogelijk mensen ervan geweten.

Het sprookje van Willem-Alexander en zijn Máxima heeft nog het meest weg van het sprookje over de keizer die geen kleren droeg. Die bleef geloven in zijn leidsman, tot bleek dat hij naakt te kijk stond ten overstaan van het gehele volk.

Komt het ontbreken van een groter gebaar voort uit Willem-Alexanders gevoel dat hij zijn schoonvader moet verdedigen?

Onwaarschijnlijk. Jongstleden vrijdag leek de aanstaande Koning der Nederlanden hoe dan ook weinig benul te hebben.

Wie Willem-Alexander naast zijn bruid zag zitten, zag een parmantige knaap die wel gewichtig probeerde te doen maar ondertussen geen idee had van de werkelijke impact van zijn functie.

Over de publiciteit op de trouwdag:

«Het is óns huwelijk. Dat daar een registratie van moet worden gemaakt, dat accepteren we.»

Pardon!? Dat accepteren we?

«Dat u daarvan mee wil genieten: prachtig.»

Dan heeft de kroonprins niet begrepen hoe de vork in de steel zit. Híj is degene die koning wil worden en daarom gaat hij trouwen met toestemming van regering en parlement. Daarom wordt volgende week vrijdag en zaterdag het centrum van Amsterdam onbereikbaar, werden al miljoenen euro’s uitgegeven, behoudt de bruidegom zijn uitkering als aanstaand koning en krijgt ook zijn bruid er een enorme uitkering bij. En vervolgens accepteert de bruidegom dat volk en camera’s zich rond de trouwerij verdringen? Hoe genereus!

Het kan niet op, want Marco Borsato komt naar de Arena en er wordt een rijtoer door de stad gemaakt. Het «nationaal huwelijksgeschenk» wordt dan weer door het volk zelf betaald en gaat bestaan uit een flink bedrag dat aan goede doelen alhier wordt uitgedeeld. Een beetje cru, want ondertussen is Argentinië zo ongeveer failliet. Uit gêne tegenover de Argentijnse bevolking wordt inmiddels een alternatief huwelijks geschenk aangeboden, ook door het volk.

«Als je iemand ten huwelijk vraagt, dan vraag je iemand ten huwelijk.»

Knip uit, lijst in en hang hem op de wc-deur — men loopt wel het risico Toon Hermans of een andere wc-tegelartiest te plagiëren.

Het was fascinerend om te zien hoe de bruidegom zich tegenover Maartje van Weegen en Paul Witteman beperkte tot het debiteren van wijsheden van Viva-niveau. Aandoenlijk bijna was het om te zien dat hij af en toe van zijn verloofde het stoere mannetje mocht spelen. De kroonprins had zelf bepaald wanneer hij zijn bruid ten huwelijk vroeg — «Dat is natuurlijk het voordeel als je man bent.» En als man wist hij ook als enige waar de huwelijksreis naartoe zal gaan.

Willem-Alexander reageerde weinig welwillend en toonde daarmee opnieuw nauwelijks benul van wat het moderne koningschap inhoudt. Elke kritische vraag zag de kroonprins als een aanval die gepareerd diende te worden en hij reageerde op Paul Witteman gelijk een corpsstudent op een eerstejaars politicologie. Glunderend lanceerde hij zijn thuis bedachte uitsmijter richting de pers: een steek onder water, refererend aan het televisieprogramma De leugen regeert, zo te horen het lievelings programma van de Oranjes. Máxima, veel snuggerder, gaf schijnbaar zo welwillend mogelijk antwoord.

Nederland gaat na een reeks van koninginnen weer richting een koning, maar wel een koning die de personificatie begint te vormen van het oudste argument tegen de monarchie: de erfopvolging.