COMMENTAAR

Kiezen is rekenen

Alleen bij de pvv neemt de werkloosheid in 2017 af, bij alle andere partijen die hun verkiezingsprogramma hebben laten doorrekenen door het Centraal Planbureau loopt de werkloosheid de komende jaren nog op. Uit de doorrekening blijkt ook dat geen enkele partij erin slaagt in dat jaar de staatsschuld te verkleinen, zoals het ze ook niet lukt het bruto binnenlands product te vergroten. Toch houden ze allemaal, op de pvv na, op de lopende rekening van de overheid in 2017 wat geld over.

Medium commentaar 35 2012 doorrekenen

Uit bovenstaande opsomming lijkt het misschien dat het om het even is wie er na 12 september en na de daarop volgende kabinetsformatie mogen gaan regeren. Maar cpb-directeur Coen Teulings zei maandag bij de presentatie van Keuzes in Kaart 2013-2017 terecht dat uit de doorrekening blijkt dat er deze keer bij de verkiezingen ook wat te kiezen valt, zoals vooral vvd en sp, de twee partijen die op kop gaan in de peilingen, niet nalaten te benadrukken.

Keuzes in Kaart laat goed zien dat een stem op de vvd een stem is voor het vergroten van de inkomensverschillen tussen werkenden en niet-werkenden en een stem voor de sp juist voor het omgekeerde. Bij de vvd groeit de werkgelegenheid op de lange termijn het meest, bij de sp daalt die het meest, en ook de pvda neemt maatregelen die op de lange termijn negatief zijn voor de werkgelegenheid. GroenLinks scoort het best als het gaat om biodiversiteit en hernieuwbare energie, zonder de economie daaronder te laten lijden, en het cda scoort op dat punt, op Geert Wilders’ pvv en Hero Brinkmans dpk na, het slechtst.

Natuurlijk laat de toekomstige werkelijkheid zich niet in een computermodel vangen, daarvoor zijn er te veel onzekerheden, neem alleen al wat er in de komende maanden met de euro en Europa gaat gebeuren. Ook zullen geen van de verkiezingsprogramma’s integraal kunnen worden uitgevoerd, omdat partijen in Nederland bij de kabinetsformatie concessies moeten doen.

Toch zijn de doorrekeningen nuttig, omdat ze aan de hand van concrete maatregelen en hun gevolgen laten zien welke richting een politieke partij op wil met de samenleving. Het lijkt misschien tegenstrijdig, maar juist als onzekere tijden voorspellen moeilijk maakt, is die richting van politieke keuzes des te belangrijker. In goede tijden zijn negatieve gevolgen immers af te kopen. Dus is juist nu de vraag: welke hoofdkoers varen de verschillende partijen?

Een inkomensafhankelijke ziektekostenpremie, een kleiner basispakket in de zorg, een vast budget voor ziekenhuizen in een regio, één belastingtarief voor alle inkomens, de hypotheekrenteaftrek alleen tegen een lager belastingtarief – het zijn specifieke maatregelen die politieke partijen willen nemen die hun specifieke gevolgen zullen hebben, ook als Griekenland morgen uit de euro zou stappen.

Keuzes in Kaart speelt in de aanloop naar de verkiezingen ook een rol bij het ontzenuwen van verkiezingsretoriek: linkse partijen ver­groten de staatsschuld niet, zoals de vvd beweert, de vvd bezuinigt de economie niet kapot, zoals links op haar beurt roept, en de pvv heeft de kosten van de terugkeer naar de gulden niet laten doorrekenen, terwijl dat verkiezingsbelofte nummer één is van die partij.

Natuurlijk shoppen de partijen selectief uit Keuzes in Kaart. Ze dat verwijten, zou vreemd zijn, ze hebben immers niet allemaal dezelfde prioriteiten. En alleen dan valt er voor de kiezer wat te kiezen.


Beeld: Milo