Kille relatie tussen Japanse en Chinese zustersteden

Tokio – Takashi Kawamura, burgemeester van de Japanse industriestad Nagoya, is een kleurrijke populistische politicus die de gevestigde orde nerveus maakt. Vorig jaar is hij met veel tromgeroffel op het schild gehesen met verkiezingsbeloften als ‘Nagoya, stad zonder belastingen’. Blijkbaar wil Kawamura ook in internationale betrekkingen niet onbesproken blijven. Tijdens een bezoek van een delegatie van de Chinese communistische partij van Nanjing aan zijn stad liet hij de Chinezen weten dat Japan in 1937 geen oorlogsmisdaden in Nanjing had gepleegd. Zijn vader was als soldaat van het Japanse leger in 1945 in Nanjing geweest en was daar zo vriendelijk onthaald dat het niet waar kon zijn dat driehonderdduizend burgers acht jaar eerder slachtoffer waren geworden van verkrachtingen en moord door de Japanners. Er was alleen sprake van reguliere gevechtshandelingen. De delegatie­leden stonden perplex. De slachting van Nanjing is redelijk goed gedocumenteerd en hoewel de precieze aantallen uiteenlopen, is er onder historici consensus dat er op grote schaal burgerslachtoffers zijn gevallen.

Nagoya, de vierde stad van Japan, en Nanjing, een miljoenenstad in oostelijk China, zijn nota bene zustersteden, maar de Chinezen hebben alle vriendschappelijke betrekkingen die hiermee samenhangen opgeschort en eisen excuses. Zij zien in de opmerkingen van Kawamura het zoveelste voorbeeld dat Japan nog niet heeft afgerekend met zijn oorlogsverleden, sterker nog: dat de oorlog in zekere zin nog steeds verheerlijkt wordt door een deel van de Japanners. Kawamura weigert categorisch zijn opmerkingen in te trekken, maar geeft aan wel in debat te willen gaan over de kwestie. Daar zitten de Chinezen echter helemaal niet op te wachten.

In eigen land is er zowel bijval als afkeer voor Kawamura. De gouverneur van Tokio heeft laten weten dat de opmerkingen van Kawamura ‘correct’ zijn. Maar de gouverneur van de provincie waar Nagoya in ligt heeft hem opgedragen de rel snel te sussen. Het officiële Japanse regeringsstandpunt is even voorzichtig geformuleerd als altijd, bang om links of rechts, vriend of vijand voor het hoofd te stoten: ‘Er kan niet ontkend worden dat er niet-reguliere oorlogs­handelingen hebben plaatsgevonden.’ Verder ziet de regering de opmerkingen van Kawamura als een lokale aangelegenheid tussen twee zustersteden in onmin.