Hoe ik de lockdown tijdens het communisme heb overleefd #5: Geboortegolf en echtscheidingen

Kinderfabriek

Mira Feticu ziet overeenkomsten tussen de quarantaine ten tijde van de coronacrisis en haar leven in dictatoriaal Roemenië. Hoe hield ze zich staande onder het bewind van Ceaușescu? Deel 5: Geboortegolf en echtscheidingen

Mira Feticu ziet overeenkomsten tussen de quarantaine ten tijde van de coronacrisis en haar leven in dictatoriaal Roemenië. Hoe hield ze zich staande onder het bewind van Ceaușescu?

De verschrikkelijke beelden van kinderen in Roemeense weeshuizen, die vooral in de jaren negentig regelmatig op de westerse tv te zien waren, kent bijna iedereen nog wel. Misschien minder bekend is dat die kinderen het product waren van de communistische lockdown en decreet nr. 770/1966 van het Ceaușescu-regime, dat een verbod op abortus inhield. Het resultaat: duizenden ongewenste en verstoten kinderen, ondergebracht in talloze weeshuizen verspreid over heel het land.

Pas in 1990 kwam hun bestaan aan het licht, toen een Duitse tv-ploeg de afschuwelijke omstandigheden waarin de gehandicapte weeskinderen van Cighid leefden (en doodgingen) wereldkundig maakte. De ingreep van de communistische staat (tot 1966 had Roemenië juist een liberaal abortusbeleid gevoerd) had overigens meer dramatische gevolgen: tussen 1966 en 1989 overleden bijna tienduizend vrouwen aan de complicaties van een illegaal uitgevoerde abortus. Kinderen geboren in deze decennia werden in Roemenië ook wel aangeduid als decreței, decreetkinderen. Ze waren het resultaat van de intrusie van de staat in het private leven: tweeënhalf miljoen kinderen geboren uit – een van overheidswege gehandhaafde – patriottische plicht: toen het geboortecijfer van 1973 ineens een daling vertoonde was dat onaanvaardbaar voor de Roemeense Communistische Partij en kwamen politieagenten er in ziekenhuizen op toezien dat vrouwen die naar het ziekenhuis kwamen niet stiekem abortus pleegden. Voor dictator Ceaușescu was er immers geen verschil meer tussen een vrouw, een koe of een hectare grond. De koe moest zoveel liter melk leveren, de hectare zoveel kilo graan en de vrouw zoveel kinderen.

De communistische lockdown kwam ten einde door de bloedige revolutie van 1989, waarbij de helft van de doodgeschoten slachtoffers niet ouder was dan dertig: decreetkinderen. Saillant detail: een decreetkind maakte ook deel uit van het executiepeloton dat het echtpaar Ceaușescu executeerde, een ander beeld dat het Westen zo goed kent.

Nog een gevolg van de inmenging van de overheid in het private leven: een groeiend aantal echtscheidingen. Huwelijk en scheiding werden in politiek opzicht verre van neutraal behandeld en ze konden iemands carrièrekansen drastisch beperken als de Partij ze ongewenst beschouwde. Enerzijds nam de staat actief maatregelen om scheiden te bemoeilijken, anderzijds verloren veel gezinnen hun woning door toedoen van de staat en vielen die gezinnen niet zelden juist daardoor uit elkaar.

Omdat het communistische regime zich ten doel had gesteld om de ‘klassenvijanden’ te vernietigen, bleek het vernietigen van hun gezinnen een efficiënte manier om deze ideeën in de praktijk te brengen. Het doel was om deze vijanden te isoleren van de maatschappij en hun moraal te verlagen, een lockdown waar velen niet meer uitgekomen zijn.

De huidige coronacrisis kan net als het communisme op verschillende wijzen worden bezien: niet alleen door het prisma van de gezondheidszorg en macro-economisch beleid, de twee benaderingen die tot nu toe in de Nederlandse media centraal lijken te staan, maar ook aan de hand van het private leven. De uiteindelijke omvang van de economische gevolgen van de wereldwijde lockdown zullen we mettertijd pas zien, maar de gevolgen van corona in het private leven zijn nu al voelbaar. Op het gebied van liefde en seks om maar iets te noemen. Immers, acute financiële problemen, het gedwongen, langdurig samenzijn en de stress die een en ander met zich meebrengt spelen mensen parten. Tegelijkertijd wordt er ook een geboortegolf voorspeld, niet als gevolg van een decreet, maar als resultaat van het lang met elkaar opgehokt zitten. Het zijn niet alleen de totalitaire lockdowns die je aan hun vruchten kunt herkennen maar, om met de bijbelse woorden van Mattheüs te spreken, ook de invloed van de coronacrisis op ons privéleven zullen we aan haar vruchten herkennen.

Zal de lockdown, net als het communisme, daadwerkelijk leiden tot een kinderfabriek? Zal het aantal echtscheidingen echt exploderen als de lockdown nog lang aanhoudt? We zullen het zien, voorlopig kunnen we slechts speculeren. Want hoewel er veel onverwachte overeenkomsten zijn, is corona geen communisme en zullen de coronials geen decreței zijn.