MUZIEKTHEATER

Kinderlijk verraad

Legende

Een geweldig componist, die Peter-Jan Wagemans, maar waarom waagt hij zich aan een opera, Legende: De ontsporing van Meneer Prikkebeen? En waarom zo'n raar gegeven gekozen, een vroeg-negentiende-eeuws stripverhaal over meneer Prikkebeen, zijn zuster Ursula, zijn geliefde Nel? Hoe komt die Wagemans erbij om zelf zijn tekst te willen schrijven? En waar gaat dat bizarre verhaal eigenlijk over?
Pierre Audi en Truze Lodder, de directeuren van De Nederlandse Opera, geven zo'n nieuwe opera alle kansen. Reinbert de Leeuw dirigeert het Radio Filharmonisch Orkest alsof hij wil bewijzen dat iedereen die dit geweldige orkest in zijn bestaan zou willen bedreigen op zijn achterhoofd is gevallen. Alle verschillende richtingen die de muziek uit gaat krijgen even helder en overtuigend gestalte en toch is het muzikaal een zeer herkenbare taal. De solisten - voorop de Belgische tenor Yves Saelens als een suffige, maar sympathieke Prikkebeen en de Nederlandse alt Helena Rasker als zijn droevige, maar sterke zuster Ursula - zijn zeer goed, net als het koor van de opera, ook al is het gekleed in rozige kinderkleertjes.
Regisseur Marcel Sijm heeft zich, met instemming van de componist, aan bijna geen van diens regieaanwijzingen gehouden, maar hij heeft heel sterke lijnen uitgezet waardoor de opera veel meer is geworden dan een flauw avonturenverhaal over Prikkebeen die zijn zuster Ursula ontvlucht, in de buik van een walvis terechtkomt, zijn geliefde Nel vindt, verliest en weer terugvindt en nog allerlei bizarre dingen meemaakt. De voorstelling laat zien hoe Wagemans de thema’s van het Prikkebeen-verhaal heeft vergroot en verbreed. Om een voorbeeld te geven: de wrede Noord-Afrikaanse heerser uit het stripverhaal is hier de tweekoppige, monsterlijke dictator Zamar van Neoncratio geworden. Hij zit niet zoals voorgeschreven in een rolstoel, maar kronkelt over het toneel, tegelijk weekhartig en wraakzuchtig, zoals dictators kunnen zijn.
In deze opera worden God en de tiran met elkaar vergeleken. God wordt in zijn willekeur een tiran genoemd en de almachtige dictator een god, die offers eist. Dominee Pontus (een mooie baritonrol van Thomas Oliemans) verliest zijn geloof als hij ziet hoe slecht de wereld is en hoe laf ook hijzelf tegenover de tiran. Op een prachtige manier ondergaat hij de marteldood die hem binnenstebuiten keert. Maar alle narigheid wordt hier op een opgeruimde manier getoond, zonder zieligheid en gezeur, in vrolijke tonen en een eenvoudig, helder, uiterst inventief decor (van Marc Warning, die uit het niets een enorme walvis laat opzwellen).
Kinderen en kinderlijkheid zijn ook een belangrijk thema in deze voorstelling. Op een heel eenvoudige manier wordt de kinderlijkheid van Prikkebeen benadrukt (hij heeft een korte broek aan), maar ook het volk van Neoncratio wordt kinderlijk gehouden. Doordat ze als kinderen worden behandeld laten ze zich gemakkelijker onderdrukken. Pas aan het einde komen echte kinderen te voorschijn. Kinderen van wie wordt gezegd dat ze nergens schuld aan hebben. Maar de regisseur weigert die naïeve uitspraak zomaar te volgen en laat die kinderen tegelijk met elkaar knokken. Hoe ze later zullen worden, dat valt nog te bezien.
Het belangrijkste thema is het verraad. Prikkebeen verraadt zijn geliefde Nel als het erop aankomt op een verschrikkelijke manier en levert haar over aan drie boosaardige verkrachters. Het is bijna niet te geloven dat Nel hem dit op het laatst van de opera kan vergeven en dat maakt het Prikkebeen mogelijk zijn verantwoordelijkheid te aanvaarden voor de drie kinderen die uit die verkrachting zijn voortgekomen. Eindelijk trekt hij een lange broek aan en wordt hij een volwassen man. Zijn verraad was misschien dat van een onvolwassen jongetje.

Legende: De ontsporing van Meneer Prikkebeen van Peter-Jan Wagemans is t/m 27 februari te zien in het Muziektheater, Amsterdam. Informatie: www.dno.nl.
Lees hier een langer profiel van Wagemans en Legende