Kinderlokkers

Het is nu precies 101 jaar geleden dat het boek Dracula: A Tale werd gepubliceerd. Het eeuwfeest is afgelopen jaar met gepaste waardigheid gevierd: op de BBC Worldservice werd het complete boek voorgelezen. De Royal Mail en de US Mail gaven elk een serie zegels uit, gewijd aan beroemde Engelse griezelverhalen, respectievelijk klassieke Amerikaanse griezelfilms.

Roman Polanski regisseerde in Wenen een musicalversie van zijn vampierparodie The Amazing Vampire Killers (‘Met jouw tanden in mijn nek’), met muziek van Jim Steinman, onder de titel Tanz der Vampire. In het Belgisch Centrum van het Beeldverhaal te Brussel was er de tentoonstelling Vervloekt, maar natuurlijk Dracula is 100 jaar, die gedeeltelijk werd overgenomen door het Gorcums museum met de nog leukere woordspeling Dracula: Al 100 jaar zo dood als een vampier. Eerder dit jaar konden Amsterdammers 'dansen met Dracula’ op de melancholieke zigeunerklanken van het Transsylvaanse Ökrös Ensemble. Op de valreep van het jubeljaar organiseerde Kriterion in Amsterdam nog een Dracula-filmnacht.
Menig dood en begraven auteur zou in de klamme handen knijpen bij zoveel aandacht voor één enkel boek, maar Bram Stoker zal niet warm zijn geworden van die wat magere oogst. Van weinig boeken uit de wereldliteratuur is de naam van de titelheld immers zo gemeengoed en is er een mythologie omheen gevouwen die strekt van flink high tot onvoorstelbaar low culture. De waarschijnlijkste reden voor deze relatieve onachtzaamheid is dat Dracula en het vampierras in het algemeen de laatste jaren meer in de publieke belangstelling staan dan ooit tevoren. Zoals op de tentoonstelling in Gorcum was te zien, heeft de vampier vaste grond onder de voeten in de wereld van de film, de literatuur en het beeldverhaal.
Omdat de expositie gezinsvriendelijk is gehouden, viel er weinig licht op de grimmiger zijden van zijn hedendaagse verschijningsvormen, zoals sm en aids. Hoewel er foto’s hingen van Michael Matthews’ toneelstuk Dracula: Fear Is a Man’s Best Friend, werd met geen woord gerept over de beruchte ziekte waar het over ging. Zo lag er tussen de vele boeken in de vitrines ook Zusters van de nacht, een bundel kinky lesbische vampierverhalen, maar elke referentie aan homoseksualiteit of zelfs maar seksualiteit was zorgvuldig toegedekt met de mantel der romantische liefde en in slaap gewiegd met 'lekker griezelen’.
Hoewel de tentoonstelling veelomvattendheid suggereerde, bestond de afdeling beeldende kunst uit weinig meer dan artistiekerige affiches van het Brusselse Festival voor de Fantastische Film en was er zelfs geen afdeling muziek, terwijl daar de laatste jaren toch het een en ander aan vampiers is becomponeerd. Behalve de al genoemde musical is er Robert Morans The Dracula Diary: An Opera Macabre uit 1994 en liet de BBC Heinrich Marschners opera Der Vampyr uit 1827 omdichten tot The Vampyr: A Soap Opera.
Wel wordt duidelijk dat de vampier in België zijn bestaan geheel in stripverhalen slijt, terwijl hij in Nederland nog maar een betrekkelijk jonge eend in de bijt is. In dit land wordt hij bovendien nog niet zo serieus genomen als in de rest van de wereld: de ondoden vergrijpen zich het liefst aan de kinderziel. Jaren na de introductie van Count Count die de Sesamstraatkijkertjes leert tellen, komen bekende kinderlokkers als Haribo (Vampierdrop), Smiths (Drakis paprika) en Yogho Yogho ('Kijk daar heb je Dracula/ die zit oma achterna’) met producten die inspelen op de nieuwe griezelhonger van de Nederlandse jeugd. De VPRO zond de geweldige kinderserie Eine kleine Nachtmerrie uit van Ate de Jong, en RTL4 ging daar nog eens overheen met de serie Kippenvel, waar een enge merchandising aan is gekoppeld met V&D, Croky en Bart Smit: gratis griezelhorloge bij aankoop van je Kippenvel-video!
Dracula ziet met frisse moed zijn tweede eeuw tegemoet.