King lear op kampeervakantie

Te zien: 31 maart in Rotterdam (Schouwburg), 13 tot en met 16 april in Utrecht (Utrechtse School) en 20 april in Den Bosch (Jeugdtheaterfestival). Inlichtingen: Amphitheater, 020-616.89.42.
De voorstelling Bericht uit de zandbak over Godfried Bomans beslaat een week uit het leven van de schrijver. De week van 10 tot 17 juli 1971, die Bomans in z'n eentje doorbracht op het onbewoonde eiland Rottumerplaat. Hij deed dat op uitnodiging van de Vara, en Bomans deed voor deze omroep dan ook dagelijks verslag van zijn bevindingen.

Theatermaakster Carina Molier wist de banden te bemachtigen van deze radiouitzendingen, en van de zogenaamde calls, de telefoongesprekken tussen Bomans en de radioploeg die buiten de uitzendingen om een paar keer per dag plaatsvonden. Dit materiaal is het uitgangspunt voor een theatervoorstelling waar je meer dan twee uur lang ademloos naar kijkt, of liever: naar luistert.
Acteurs Arie de Mol en Kees Hartveld spelen de jongens van de radioploeg. Dat waren in 1971 Willem Ruis, toen nog een beginner in het vak, en zijn superieur Ge Gouwzwaard. Zij waren gedurende die ene week de enige vertegenwoordigers van de bewoonde wereld waar Bomans - via een zender - contact mee had. Die situatie is in Bericht uit de zandbak nagebootst. Locatie is de geimproviseerde studio van Ruis en Gouwzwaard in een hotel te Warffum. Samen met de verslaggevers luisteren we naar de stem van Bomans en zijn we nieuwsgierig naar wat de beroemde schrijver te melden heeft.
Dat lijkt aanvankelijk tegen te vallen. Bomans komt niet met grootse verhalen, de gesprekken gaan vooral over futiliteiten. Over de lunchpakketjes die Bomans heeft meegekregen, over het lawaai van de meeuwen, en of ze nou morgenochtend wel zullen bellen of niet. Het geklungel van Bomans met z'n kampeeruitrusting en de kleine misverstanden tussen Bomans en de ‘walploeg’ maken de hele onderneming nogal komisch, en de acteurs weten dit perfect uit te buiten.
Maar naarmate de voorstelling vordert, leer je steeds beter te luisteren naar die ogenschijnlijk onbelangrijke gesprekjes. Steeds meer nuances hoor je in dat verre, krakende stemgeluid van Bomans. En steeds duidelijker tekent zich het drama af dat zich onder de oppervlakte voltrekt. Shakespeareaans drama in vijf bedrijven. Bomans als een King Lear in gevecht met de natuurkrachten, met de wereld om hem heen en met de pijn en het verdriet binnen in hem. De chaos in en buiten de schrijver vindt z'n hoogtepunt in een Storm. Daarna is er de loutering. Bomans hervindt zijn kracht, probeert weer controle te krijgen over het leven.
De belangrijkste tegenspeler van Bomans is Willem Ruis. Hij is de nar die Bomans plaagt, en die als eerste het opgewekte masker van de schrijver doorziet. Maar hij is ook de vertegenwoordiger van een nieuw soort radio, zeg maar de voorloper van de huidige emotie-tv. Op zoek naar spontaniteit binnen een situatie die hij heeft geensceneerd. Daar kan Bomans, de man van de afgewogen woorden, absoluut niet mee uit de voeten. In zijn dagboekaantekeningen lukt het hem iets van zijn ervaringen over te brengen, in het contact met de radiomensen niet, en dat maakt zijn eilandbestaan nog eenzamer en onhandiger. Hij spreekt zich echt uit in zijn dagboekaantekeningen. Prachtig is het moment waarop hij een poging doet de radio-uitzendingen over te nemen, waarbij hij lijnrecht tegenover Ruis komt te staan.
Eerder maakte Carina Molier een vergelijkbaar 'docudrama’ over Lou Reed. Met Bericht uit de zandbak gaat ze een stap verder in dezelfde richting. Door een kleine gebeurtenis volledig uit te pluizen en het materiaal opnieuw te rangschikken, bewerkt ze een moment uit de Nederlandse (media)geschiedenis tot een tijdsbeeld. Ze tekent een ontroerend portret van twee grote persoonlijkheden - Bomans en Willem Ruis. En ze nodigt haar publiek uit om werkelijk te luisteren. Naar iemand die zijn emoties er nu eens niet onmiddellijk uitgooit, maar ze verhult als een heer uit Haarlem.