Kippenei

Nadat in vrijwel alle tijdschriften en kranten in Nederland en Vlaanderen grote stukken hadden gestaan over de spelling, kwam op 24 januari De Groene met Het kippenei-debat. Een zeer eenzijdig debat, omdat er geen voorstanders van de spelling aanwezig waren. In plaats daarvan kwamen enkele verklaarde tegenstanders aan het woord, die al vele malen elders hun gal hadden kunnen spuwen. Het debat bevatte dus weinig nieuws maar wel veel feitelijke onjuistheden, die onder meer voortkwamen uit hardnekkige stokpaardjes en opzettelijke verdraaiingen van de feiten. Een kleine greep:

  1. Toen de Taalunie het besluit nam om in december 1995 het Groene Boekje op de markt te brengen, wist zij nog niet eens welke hervormingen zij zou gaan doorvoeren, aldus De Groene. Maar aard en omvang van de spelllinghervorming waren reeds op 19 januari 1994 bekend. Het standpunt van de ministers werd na toetsing door het parlement op 21 maart 1994 omgezet in een besluit.
  2. Juist de Taalunie heeft uit commerciele motieven verwarring gezaaid, wordt in De Groene beweerd. Kunnen dit soort losse flodders voortaan worden onderbouwd met argumenten? Hoe deed de Taalunie dat dan? En wat zijn haar commerciele motieven?
  3. Het is een politiek schandaal dat de Sdu de order voor het Groene Boekje heeft gekregen en ‘tot ieders verrassing’ blijkt de Koninklijke Nederlandse Uitgeversbond (KNUB) hier protest tegen te hebben aangetekend. Maar het Groene Boekje werd door twee uitgevers op de markt gebracht, de Sdu en de Vlaamse uitgeverij De Standaard. De keuze voor de uitgeverscombinatie is tot stand gekomen op basis van heldere criteria en na orienterende gesprekken met verschillende gegadigden. Over het bezwaar dat de KNUB hiertegen heeft aangetekend is veel gepubliceerd; dat dit protest de debatterenden verraste, getuigt dus van slechte kennis van zaken. Uiteindelijk hebben alle uitgevers gelijktijdig de informatie gekregen om over te gaan op de nieuwe spelling. Met deze aanbesteding zijn geen Europese regels overtreden, zoals Rik Smits beweert. Dit aspect is indertijd uitvoerig door juristen onderzocht voor een keuze was gemaakt.
  4. In het Groene Boekje staan andere dingen dan in het spellingbesluit, dus het Groene Boekje is niet wettelijk. Dit is het stokpaardje van Koenen en Smits. Kort samengevat: de ministers hebben besloten de puntjes op de i te laten zetten door de Taaladviescommissie. Vandaar dat er kleine verschillen zijn tussen het Spellingbesluit en het Groene Boekje. Maar die berusten op een ministerieel besluit en zijn dus wettelijk. Staatssecretaris Nuis en minister Van den Bossche hebben dit ook al eens uitgelegd, maar Koenen en Smits houden vast aan hun eigen theorie. Samenvattend: De Groene doet aan pure stemmingmakerij. De media zouden moeten samenzweren om het ANP tegen te houden over te gaan op de nieuwe spelling. Er zouden koppen moeten rollen, net als bij de paspoortaffaire. De verstandigste opmerking kwam, ongewild, van Rik Smits: kranten zullen het verschil tussen de oude en nieuwe spelling waarschijnlijk niet eens zien, sprak hij. Dat klopt. Alle Nederlandse kranten schrijven in de voorkeurspelling en veel samenstellingen krijgen al de tussen-n die nu in het Groene Boekje officieel is vastgelegd. Het belangrijkste kenmerk van de nieuwe spelling is namelijk dat zij aansluit bij de bestaande praktijk. Den Haag, JOHAN VAN HOORDE projectleider spelling Nederlandse Taalunie