Menno Hurenkamp

Kleerscheuren van de kroonprins

Eindelijk valt Ad Melkert iets aan te rekenen. De man die op het punt staat Wim Kok op te volgen, is altijd zo'n vervelende gladjanus geweest, nooit eens ergens op te betrappen. Nu blijkt dat het slimste jongetje van de klas willens en wetens aan de instantie Arbeidsvoorziening ruimte heeft geboden om ESF-geld uit Brussel in eigen zak te steken in plaats van het in werkgelegenheidsprojecten te investeren. Honderden miljoenen! Oplichting! Een unieke manier voor de media om de komkommertijd door te komen.
De vraag is alleen hoe. Om te beginnen is van nieuws niet echt sprake. Dat Arbeidsvoorziening een organisatorische puinhoop is waar de hand gelicht wordt met regels en poen, is bekend. Dat Europa geld van die club terug wil hebben ook. Daarbij vonden die mistige bestedingen al plaats onder Melkerts voorgangers en gingen ze door onder zijn opvolgers. Ook bedrog kan Melkert niet worden aangerekend. Immers, het akkoord dat hij in 1994 sloot met werkgevers en werknemers om de bezuinigingen bij Arbeidsvoorziening te verzachten, kent iedereen die het weten wil. Conclusie: Nederland klooide wel degelijk danig met Europees geld. Maar naar goed Hollands gebruik is de verantwoordelijkheid daarvoor uit het zicht van de politiek gedecentraliseerd. Niet best, maar bepaald niet uniek. Wat Melkert hooguit te verwijten valt, is slechte controle van een door en door ingepolderde sector van de overlegeconomie — ware het niet dat hij ook het verlangen heeft minister-president te worden. Omdat de opvolging van Wim Kok aan de orde is, doet de schuldvraag feitelijk niet ter zake. Wie PvdA-baas wil worden, wil premier worden, en die moet van onbesproken gedrag zijn. Dus de kleerscheuren van de kroonprins vormen het nieuws. Dat betekent dat het verwijt van fraude aan Melkerts adres niet waargemaakt hoeft te worden om effect te hebben. Twee illustratieve zinnetjes uit Elsevier van vorige week: «Nog steeds is Melkerts grootste vrees niet dat Henk Koning (voorzitter van de betrokken onderzoekscommissie) hem tot hoofdschuldige zal verklaren. Zijn grootste zorg is het beeld dat van hem blijft hangen», schrijft het blad in een artikel onder de weinig verhullende kop «De man van 1 miljard». Het is de mededeling van de Hollywood-seriemoordenaar die met jankende motorzaag in de hand zijn slachtoffer trots toeroept: «I am your worst nightmare!» Verdomd of het niet waar is, zie je de trillende tiener denken.
Hijzelf schoof het ESF-dossier jarenlang naar de achtergrond. Nu het juist in deze cruciale zomer opduikt, dreigt Melkert in zijn eigen zwaard te vallen. Als hij uit beeld verdwijnt als aankomend PvdA-leider is dat niet alleen onterecht maar ook zonde, want het Nederlandse politieke landschap is al zo oppervlakkig. De oppositie (CDA, GroenLinks) bestaat uit hard roepende mensen die nog niet bewezen hebben hun stoere taal ook waar te kunnen maken. De voorlieden van de VVD laten zich alleen voorstaan op hun vaardigheden als geldtellers (Zalm) en sfeermakers (Dijkstal). Melkert is een van de weinige Haagse politici die én dingen voor elkaar krijgt én daar een onderbouwd verhaal bij kan houden. En een smet op zijn blazoen maakt hem ook nog eens wat menselijker.