Televisie

Kleinood in de stad

TELEVISIE RegioDoc 2007

Op tweehonderd meter van het huis uit mijn kinderjaren lag een kleine begraafplaats. Zelf waren wij van cremeren, waarvoor maandelijks door een bode centen werden opgehaald. De doden vlak bij ons huis geloofden in God, dus verwanten en vrienden lagen er niet. De plek was sowieso geheimzinnig, gesitueerd tegen het Jaagpad in Amsterdam, langs Schinkel en Nieuwe Meer, en aan de andere kant grenzend aan rommelig half landelijk gebied bij het Luchtvaartlaboratorium. Misschien duurde het daarom zo lang tot ik besefte dat de documentaire De klimop rouwt nog steeds zich afspeelde in het decor van mijn jeugd. Nooit geweten dat de dodenakker waarnaast we op stekelbaarsjes visten Huis Te Vraag heet en dat er sinds 1962 niemand meer bij kon.

Dat ik zo lang in het ongewisse bleef kwam ook door de opbouw van Barbara den Uyls film: bijna veertig minuten lang blijft de kijker op het terrein van de begraafplaats zelf, tussen graven, heggen, bomen. Hij ziet grassen, bloemen, struiken, klimop en hoort wind, vogels en de stem van de beheerder. Dat is niet saai, maar vormt een prachtig portret van een gecultiveerde wildernis en van de man die volgens zijn aanstellingsbrief ‘bewaarder van de stemming’ is, die de plek omschrijft als ‘kleinood, gevangen in de stad’, die met liefde en aandacht de zaak onderhoudt en er, met zijn vrouw, huis en schildersatelier heeft. Hij is filosoof en overdenkt zijn leven (van ‘hoeren en snoeren’ naar dit kappen, maaien en snoeien) als de doodgravers bij Shakespeare.

Pas laat in de film komt de omgeving in zicht. Ze rukt op en bedreigt de locatie: de grafrechten lopen af in 2012 en op een steenworp afstand ligt de Zuidas, domein van projectontwikkelaars. Regisseur Den Uyl zou vroeger bovenop die politiek-economische dreiging zijn gesprongen. Nu biedt ze poëzie die open staat voor de realiteit: de begraafplaats zal wellicht dezelfde weg gaan die de er rustende doden gingen. Kritisch, maar meer weemoedig dan razend. Fraai camerawerk, voortreffelijk geluid, kortom een juweeltje gemaakt voor regiozender Radio-TV Noord-Holland.

De documentaire wordt zondag tegelijk door bijna alle regionale zenders uitgezonden, gevolgd door vier andere (drie uit noordelijke provincies, een uit Limburg). Zeer gevarieerd programma: fraai portret van Rutger Kopland; huiveringwekkende, maar weinig urgente reconstructie van de moord op Suzanne Wisman uit Tweede Exloërmond; mooie studie van geschiedenis en bewoners van de veertien kilometer lange Oudebildtdijk in Noordwest-Friesland, en een verslag van de Heiligdomsvaart, openluchtspel in Susteren. Het is een etalage van wat regionale televisie vermag, en dat is de laatste jaren soms niet gering, mede dankzij subsidies van het Stimuleringsfonds Culturele Omroepproducties.

RegioDoc 2007, zondag 2 december, op bijna alle regionale zenders, 12.00 tot 16.00 uur