‘Deze weg loopt dood.’ ‘Als het klimaat een bank was, dan was het al lang gered.’ ‘Bla, bla, bla, blup.’ Sinds het in zwang is om als demonstrant zélf je bordje te maken, laten de beweegredenen van de deelnemers steeds minder te raden over. In Amsterdam stal een man in een ijsbeerpak, die op het Dammonument was geklommen, de show. In de ene hand hield hij het bord ‘Demissionair m’n Reet’, in de andere ‘(ik heb het heet)’.

Miljoenen mensen gingen afgelopen weekend wereldwijd de straat op om de onderhandelaars en politici tijdens de cop26 een hart onder de riem te steken. Ze maken zich zorgen, want tijdens de klimaattop worden niet de noodzakelijke stappen genomen om de opwarming van de aarde tot 1,5 of twee graden te beperken. Ook tijdens de eerste week in Glasgow lijkt het erop dat het enthousiasme uit de bijeenkomst wegsijpelt. Er moeten in de laatste dagen en uren nog wel heel grote stappen gezet worden om de doelen van Parijs niet uit het oog te verliezen.

Natuurlijk zijn er wel afspraken gemaakt. Het is mooi dat meer dan honderd wereldleiders hebben afgesproken dat er voor 2030 een einde komt aan de ontbossing en het is positief dat grote kappers als Brazilië, Rusland, Indonesië en Congo bij de ondertekenaars staan. Pijnlijk is echter wel dat vijftien jaar geleden eenzelfde akkoord is gesloten en dat sindsdien de ontbossing alleen maar meer is toegenomen.

En er was de afspraak om binnen het jaar een einde te maken aan de overheidssteun voor fossiele projecten buiten de eigen landsgrenzen. Ruim veertig landen en instellingen, waaronder de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en de Europese Investeringsbank sloten zich aan. Nederland deed dat aanvankelijk niet. Mark Rutte, die daags daarvoor nog ‘actie, actie, actie’ had geroepen in de conferentiehal, verschool zich nu achter zijn demissionaire status. Al zal ook ongetwijfeld hebben meegespeeld dat ons land jaarlijks voor zo’n 4,5 miljard euro garant staat voor fossiele investeringen van nationale bedrijven. Het gaat dan bijvoorbeeld om natuur vernietigende, met corruptie omgeven olieboringen in Mozambique. Pas na druk uit de Tweede Kamer ging Rutte overstag.

Maak in Glasgow een begin met een wereldwijde prijs op CO2-uitstoot

Positief vonden waarnemers in Glasgow ook dat deze keer de multinationals hun topmensen naar de klimaatconferentie hadden gestuurd; in Parijs waren dat nog de onderknuppels met milieu in hun portefeuille geweest. En het is inderdaad goed dat de grote uitstoters actie gaan ondernemen om hun CO2-emissies daadwerkelijk te verlagen. Het zijn tenslotte niet de overheden maar de industriële bedrijven die de aarde opwarmen, en die hebben daar in de laatste jaren nauwelijks iets tegen gedaan, zo bleek ook afgelopen zomer uit het onderzoek naar de honderd grootste Europese CO2-uitstoters dat we in De Groene publiceerden.

Toch vallen hier nog geen wonderen van te verwachten. In dit nummer presenteren we ons onderzoek naar de Europese bedrijven die het in de afgelopen dertien jaar wél goed hebben gedaan. In de Europese ets-database hebben we bij meer dan zestienduizend installaties van duizenden bedrijven met een lampje moeten zoeken naar de positieve uitzonderingen: bedrijven als Heineken, dsm, Total Chemie en zelfs de cementreus Heidelberg. Met moeite konden we een Europese top tien samenstellen van ondernemingen die ook hun emissie per eenheid product verlaagd hadden.

Het zijn groene pioniers die duurzame productie daadwerkelijk tot prioriteit hebben gemaakt en concrete doelen voor de verre én nabije toekomst durven te stellen. Met ceo’s met een sterke visie die aandeelhouders ervan kunnen overtuigen om in te zetten op de lange termijn. Soms moeten ze daar zelfs halsbrekende toeren voor uithalen.

Als in Glasgow nu een begin gemaakt wordt met een wereldwijde prijs op CO2-uitstoot – zonder uitzonderingen – dan zou dat een enorme steun geven aan de vergroening van de industrie. De politiek kan ervoor zorgen dat de pioniers massaal navolging krijgen. De technieken zijn er, door het meewegen van de klimaatkosten worden ze ook haalbaar.

In Amsterdam had een jongen niet voor niets een roulette om zijn bord geschilderd met de tekst: ‘Now or never’.