Klootviool

Moskou - De grootste idioot in de internationale politiek is de schrijver Robert D. Kaplan. Hij heet een gezaghebbend analist te zijn, maar zijn historische parallellen zijn zo lachwekkend dat het pijn doet. Een recent stukje in The New York Times over de financiële crisis in Griekenland geeft weer een schitterend voorbeeld.
Die crisis komt volgens Kaplan niet door boekhoudkundige trucs aangemoedigd door de Amerikaanse bank Goldman Sachs. Wel doordat Griekenland ooit deel uitmaakte van Byzantium (het Oosten!). Noord-Europa niet, dat was het rijk van Karel de Grote (het Westen!). Daarom heeft men in Noord-Europa geen last van financiële malversaties. Juist. Ex-abn-topman Rijkman Groenink is een Griek en Dirk Scheringa een Turk.
IJsland met zijn bankencrisis noemt Kaplan niet. Want dan kan zijn conclusie ‘Oost is Oost en West is West’ bij het grofvuil. Liever haalt hij nog even de Habsburgse en Pruisische rijken van stal, waar ze dus wél met geld konden omgaan (want christelijk!), en het Ottomaanse rijk (moslims!), dat daar natuurlijk niets van kon. Daarom is Polen nu wel rijk en Bulgarije arm. Estland, dat rijker is dan Polen, past hier natuurlijk niet in. Want dat is eeuwenlang door Russen bestuurd. Hoewel christelijk zijn Russen in het wereldbeeld van Kaplan toch ook een soort apen, want uit het Oosten.
Als je Estland en IJsland in de vergelijking zou meenemen, ontdek je dat vooruitgang komt door transparante instituties (zoals banken of ziekenfondsen of parlementen die eerlijke wetten maken). Niet door 'eeuwenoude’ culturen, waarvan de ene mensen stuurt richting moord en doodslag (het Oosten!) en de andere mensen stuurt richting liefdevol zakendoen (het Westen!). Natuurlijk is er samenhang tussen cultuur en vooruitgang. Maar die is nooit zo rechtlijnig dat een oen als Kaplan het snapt.
Het stukje riep een voorwoord in herinnering dat Kaplan schreef bij een Engelse uitgave van Taras Bulba, een mooi knokverhaal van de negentiende-eeuwse schrijver Nikolai Gogol - een van de groten van de Russische literatuur, die echter goedbeschouwd een Oekraïner is. Ik las het boek vorig jaar nadat met veel bombarie een door de Russische overheid betaalde verfilming was uitgekomen. De film was al merkwaardig: daarin sterven de Kozakken met 'Rusland’ op hun lippen. In het door en door romantische boek sterven de Kozakken met 'vrijheid’ op hun lippen.
Maar de grootste verrassing was de les die Robert Kaplan uit Gogols boek had getrokken, namelijk dat orthodoxe moslims een serieus gevaar zijn voor de wereldvrede. Alsof je het Albert Heijn basiskookboek leest en concludeert dat het tijd is voor dopingcontrole tijdens cricketwedstrijden.
Dit stukje zou helemaal niet geschreven hoeven worden. Maar uitgeverij Spectrum verspreidt de onzin van Kaplan in Nederland. Dadelijk leest u ook nog iets van Kaplan. Doe het niet! Zeg ook vooral tegen uw vrienden die misschien in de internationale politiek werken: Kaplan is een klootviool.