Klopjacht van de Italiaanse fiscus

Rome – De was boven mijn hoofd hangt al twee maanden aan de lijn. Een oorspronkelijk wit, inmiddels vergeeld overhemd, twee vale onderbroeken en een schortje. De eerste regenbuien en windhozen van deze oneindige Italiaanse zomer hebben het wasgoed echter geheel rond de lijn samengebald. Het bedoelde signaal – hier woont iemand – gaat daarmee verloren. Als de vigile (stadspolitie) komt kijken, is het samengebalde wasgoed juist bewijs van het tegendeel. En dat betekent dokken.

Het felbegeerde residenza (eerste huis) is de inzet van de grote klopjacht van de meer dan achtduizend bijna failliete Italiaanse gemeentebesturen. Buren worden aan een kruis­verhoor onderworpen, bewijsmateriaal wordt verzameld. Het is de staat tegen de burger: Ha! U woont hier niet, het is dus uw tweede huis; mogen wij even vangen. Daarom zijn ineens alle pittoreske steegjes, pleintjes en doorkijkjes beplakt met felroze kartonnetjes Affitasi (Te huur). Heel Italië staat te huur, wat tot voor kort ondenkbaar was. Italianen houden niet van vreemden in eigen huis, de enige zekerheid die je hebt.

In een winkel legt een oud mannetje beverig twee verschrompelde appeltjes en een gebutste peer op de toonbank. Er ligt ook vers fruit in de schappen, maar hij heeft een afspraak met de winkelier. Die kijkt hem aan, zucht, doet het fruit in een zakje en waait hem weg: ‘Vai vai, Pietro, maar ik had je gezegd: aan het einde van de dag, niet als de klanten er zijn.’ Zo legt men hier dubbeltje bij stuivertje en weet iedereen wel een eigen huis(je) bij elkaar te schrapen. Het was altijd de nationale spaarpot en is daarom nu in het oog van de cycloon van de fiscus.

De raadselachtige schattingen van de gevreesde redditometro (inkomstenmeter) komen neer op een omkering van de bewijslast: wij bepalen wat u bezit en verdient en ziet u nu maar het tegendeel te bewijzen. Alles telt mee voor de redditometro. Naar welke school je je kinderen stuurt, je sportclubs, vakanties, auto’s, etentjes. Via een spoor van bonnetjes en bankafschriften, jaloerse buren en andere vrijwillige spionnen maakt de fiscus je profielschets op. Onontkoombare posten zijn het eigen huis en het eventuele appartementje voor de kinderen.

De klopjacht heeft tot gevolg dat de gemeente Rome afgelopen zomer drie keer zo veel vuilnis als normaal moest ophalen. Men was massaal thuisgebleven, ondanks de verzengende hitte. De gelukkigen die zich een dagje strand bij Ostia konden permitteren, namen een eigen mandje met eten mee zoals in de jaren vijftig. Zij die ook dit niet konden opbrengen, gingen naar Ikea waar de airco op volle toeren loeide. Kijken mag, kopen hoeft gelukkig niet.