Hoofdcommentaar

Knallen op Verdonk

De man die nooit bondscoach van Nederland durft te worden, weet het zeker: minister Rita Verdonk van Vreemdelingenzaken en Integratiebeleid is mede schuldig aan de uitschakeling van het Nederlands voetbalelftal. Als zij Kalou een Nederlands paspoort had gegeven, hadden «we» nu nog meegedaan. Lekker makkelijk van Johan Cruijff: iemand anders de schuld geven. Een schot op Verdonk is geen schot op de bondscoach Marco van Basten, moet hij in al zijn wijsheid hebben bedacht. Dus is het wat hem betreft: alle ballen op Verdonk. Het zou te ver gaan Cruijff ervan te betichten dat hij dacht Verdonk wel even onder schot te kunnen nemen nu ze toch onder vuur ligt vanwege de affaire-Ayaan Hirsi Ali. Zo diep denkt Cruijff niet. Zijn wereldje is uiteindelijk niet groter dan de bal.

Maar Cruijffs verwijten aan Verdonk zijn wel typerend voor de sfeer die er rondom een persoon, in dit geval Rita Verdonk, kan ontstaan. Het is haat of liefde, iets daartussenin bestaat niet. Bij degenen die Verdonk haten, kan ze nooit meer iets goed doen. Degenen die haar op handen dragen, wuiven alle kritiek weg. Cruijff hoort bij de haters.

Ook het vorige maand teruggetreden vvd-kamerlid Ayaan Hirsi Ali is zo’n publieke figuur bij wie het haat dan wel liefde is en er geen middenweg lijkt te bestaan. Dinsdagochtend werd bekend dat Ayaan Hirsi Ali onder die naam Nederlandse blijft, geen nieuw paspoort hoeft aan te vragen, maar dan wel al volgend jaar en niet pas over drie jaar haar veertigste verjaardag zal moeten vieren. De door haar fout opgegeven geboortedatum toen ze als vluchteling in 1992 naar Nederland kwam, blijft ook in dat «oude» paspoort staan.

Zes weken geleden constateerde Verdonk nog dat Hirsi Ali vooralsnog geacht werd nooit het Nederlanderschap te hebben verkregen. Die constatering was gebaseerd op een arrest van de Hoge Raad, nadat de voormalige Somalische zelf had toegegeven gelogen te hebben over haar achternaam en haar geboortedatum. Ayaan Hirsi Ali zei eigenlijk Magan te heten en niet in 1967 maar twee jaar later geboren te zijn.

Verdonk kreeg toen in de Tweede Kamer het verwijt veel te snel te hebben gehandeld. Niet alleen omdat ze politiek niet goed had overlegd met de top van het kabinet, maar ook omdat haar beslissing onzorgvuldig en overhaast genomen zou zijn. De Tweede Kamer zelf was echter nog sneller met de constatering dat wat Verdonk op basis van het arrest van de Hoge Raad concludeerde inhoudelijk absoluut niet kon kloppen. Na een lang, nachtelijk debat moest Verdonk beloven er hoe dan ook voor te zorgen dat Ayaan Nederlandse zou blijven. Nu Ayaan haar paspoort onder de naam Ali mag houden, lijkt de Kamer gelijk te hebben en Verdonk half mei voorbarig en verkeerd te hebben gehandeld. Alle ballen op Verdonk!

De oplossing van de naamskwestie gaat terug naar het midden van de negentiende eeuw. Ayaans opa heeft zich in zijn eerste twintig levensjaren Ali genoemd en pas later, vanaf 1860 of 1870, Magan. Opa kreeg op zeer hoge leeftijd nog een zoon, de vader van Ayaan, en stierf zelf in 1945, ruim twintig jaar voordat Ayaan werd geboren. Familieleden van Ayaan hebben de naamskwestie de afgelopen zes weken uit de familiegeschiedenis opgediept. Een Britse professor, een autoriteit op het gebied van genealogie, heeft bevestigd dat naamskwesties in Somalië zo kunnen lopen.

Dinsdag deed naar aanleiding van dit familieverhaal al meteen de grap de ronde die Verdonk moest redden: zelfs Ayaan is verrast dat ze niet gelogen heeft over haar eigen achternaam. En als Ayaan er al door verrast is, dan is het Verdonk niet kwalijk te nemen dat zij er vanuit ging dat het vvd-kamerlid wél gelogen had. Hierin zit de ruimte voor de oplossing van het politieke probleem, de positie van Verdonk. Deze vvd-bewindsvrouw mag dan door velen, ook in de eigen partijgelederen, worden gehaat, door haar gooi naar het leiderschap van die partij kan ze niet meer zonder kleerscheuren voor diezelfde partij aan de kant worden geschoven. Daarvoor heeft ze in de vvd een te grote achterban, allemaal mensen in wier ogen ze juist niets fout kan doen.

Ali, Magan, Ali, gelogen, toch weer niet gelogen, althans niet als je heel ver teruggaat. Voor het voormalige vvd-kamerlid is het probleem van het paspoort nu opgelost. Maar «regels zijn regels» en «gelijke monniken, gelijke kappen» zijn geliefde uitspraken van Verdonk. Ook van menig kamerlid overigens, als dat politiek beter uitkomt. Dus is de vraag: hoe zit het met de vluchtelingen die een Nederlands paspoort is afgenomen of die het nooit hebben gekregen omdat ze gelogen zouden hebben. Hoe ver mogen zij gaan in de verdediging van hun leugentjes om bestwil?

Cruijff geeft Verdonk de schuld in plaats van de spelers en de bondscoach, die afgelopen zondag een beschamende vertoning ten beste gaven. Ook veel politici geven graag Verdonk de schuld, zonder te kijken naar het vreemde gedrag van Ayaan Hirsi Ali als het over haar naam gaat, maar vooral ook zonder te kijken naar de eigen medeverantwoordelijkheid voor het Nederlandse immigratiebeleid in zijn geheel, niet alleen de laatste drie jaar maar ook daarvoor al. Voor Ayaan was er nu een politieke wil en daardoor een weg. Hoe zit het met die wil als het om andere vluchtelingen gaat?

Milo is op vakantie