Opheffer

Knap gedaan, Jan Peter

Als iemand werkelijk beledigd is, dan weet je: aha, daar zit z’n zwakke plek. Dus als Wouter Bos beweert dat Balkenende in de Mabelgate-affaire de koningin heeft beschadigd, en onze premier is daar ten diepste door geraakt, dan weet je dat de achilleshiel even open lag. Anders gezegd: Balken ende heeft wel degelijk minstens zelf overwogen of hij Hare Majesteit schade had berokkend.

Balkenende is een modern gelovig mens. Ongetwijfeld koningsgezind, want het dienen van God en Oranje wordt in zijn kringen nog als iets bijzonders ervaren en als fundament van het christelijke denken. Daarbij is hij natuurlijk niet voor niets hoog leraar geweest in die christelijke politiek, met name de ethische kant ervan. Nu was dat geen wetenschappelijk werk, maar het was in ieder geval wel een faculteit waarin Oranje en God in ruime mate aanwezig waren. Je kunt er dus van op aan dat Balkenende alles gedaan heeft om de koningin niet te beschadigen.

Bos heeft dat psychologisch verkeerd geschat. Veeleer kun je Balkenende het verwijt maken dat hij Hare Majesteit heeft willen ontzien. Hij heeft Ons Koningshuis willen behoeden voor stommiteiten en gaandeweg kwam hij erachter dat niet hij Hare Majes teit beschadigde, maar de Majes teit hem. En daarom was hij zo kwaad op Bos in het Mabel-debat.

We weten nu, ondanks de zwakke ontkenningen van minister Remkes, dat het zeer waarschijnlijk is dat Hare Majesteit aan Mabel heeft laten weten wat er zoal in het AIVD-rapport stond. («Zeg schat, je zou oppervlakkige zeilcontacten hebben gehad met Klaas Bruinsma.») Mabel heeft dat precies zo overgebriefd aan Balkenende in de gedachte dat de cirkel zo keurig rond liep. AIVD informeert Balken ende, Balkenende Hare Majesteit, Majesteit Mabel, Mabel weer Balkenende, en Balkenende weer de AIVD. Niet eens zo stom gedacht. Maar vervolgens kwam Balkenende erachter dat er tegen hem gelogen was. Door Mabel in de eerste plaats. Maar tegelijk ontdekte Balkenende toen dat de betrouwbaarheid van Hare Majesteit in het geding was. Immers, die had waarschijnlijk zitten beppen met Mabel. Staatsrechtelijk gezien had Balkenende dus zitten kleppen met Mabel, want hij is verantwoordelijk voor het gedrag van de vorstin. Balkenende moest toen een manoeuvre uithalen waarin hij juist de vorstin beschermde om daarmede zichzelf te beschermen. Balkenende deed dat door Mabel en Friso een soort schuld te laten bekennen — de excuusbrief — en door de wettelijke toestemming niet door te laten gaan.

Om Majesteit te ontzien — die dus eigenlijk door haar mondje voorbij te praten de schuld is van het mislukken van de wettelijke goedkeuring — moest hij het paar incrimineren. En zodoende gaf hij eigenlijk Majesteit een standje.

En dat is nu de reden waarom Balkenende zwaar gepikeerd was toen Bos zei dat Balkenende de Majesteit had beschadigd. Het was namelijk niet waar en… waar tegelijk. Dat het waar is, weten alleen Balkenende en de Majesteit. Vandaar dat Majesteit — met Mabel — op het moment dat zij alles al wisten (en wij nog niet) naar de Kloosterkerk in Den Haag zijn gegaan. Dat deed Majesteit om Balkenende weer te treffen met iets dat hij haar moeilijk kwalijk kon nemen: Mabel en ik gaan nu aan God vragen: waarom toch? Daar kun jij Balkenende niets tegen hebben. Maar Majesteit weet ook dat Balkenende haar juist heeft beschermd. Een fraaie paradox. Laverend tussen schuld en boete. Knap gedaan, Jan Peter.

Maar toch… Bos had gelijk. En juist ook weer niet. Dat maakte Jan Peter zo boos. Bos had oog moeten hebben voor de esthetische oplossing van deze ethische kwestie. Die in feite een perfecte illustratie was van christelijk ethisch politiek denken.