Knielen voor het Amerikaanse volkslied

New York – Sinds een week weigert American-footballspeler Colin Kaepernick nog langer op te staan voor het Amerikaanse volkslied.

De quarterback van de San Francisco 49ers hoort het voor elke footballwedstrijd gezongen Star-Spangled Banner zittend op één knie aan. Hij wil daarmee de aandacht vestigen op het ongestraft blijven van politiegeweld tegen zwarten. Het protest leidde tot grote media-aandacht, die zich vooral manifesteert als een discussie over patriottisme en etiquette. Mag hij op deze manier protesteren?

Kaepernicks critici – fans, medespelers, sportjournalisten – vinden van niet: zij noemen de actie onpatriottisch, een belediging van de vlag en van soldaten die hun leven wagen zodat hij zijn vrijheid van meningsuiting kan behouden. Met dat laatste argument maakte Dave Zirin korte metten in The Nation: niet het leger maar de grondwet garandeert Amerikanen vrije meningsuiting. Maar het grootste probleem dat Zirin, en met hem vele andere Black Lives Matter-sympathisanten, met alle critici heeft, is dat ze nagenoeg voorbijgaan aan de politiek achter Kaepernicks protest. Terwijl deze daar zelf zeer nadrukkelijk over is: ‘Ik ga niet opstaan om trots te zijn op de vlag van een land dat zwarten en kleurlingen onderdrukt’, zei hij in antwoord op vragen van journalisten. ‘Er liggen lijken op straat en mensen krijgen betaald verlof en komen weg met moord.’ De footballspeler refereerde daarmee aan Eric Garner, Freddie Gray, Tamir Rice en al die andere ongewapende zwarten die de afgelopen jaren door de politie zijn omgebracht zonder dat dit strafrechtelijke gevolgen had voor de betrokken agenten, zelfs als de incidenten gefilmd waren.

Gevraagd waarom hij zijn protest in een verkiezingsjaar uitvoert, antwoordde Kaepernick dat hij dat niet bewust zo gepland had: ‘Maar ik denk wel dat de twee presidentskandidaten goed de kwesties representeren waarmee we in dit land worstelen. Hillary Clinton heeft zwarte tieners super predators genoemd (super roofdieren, in de jaren negentig ter verdediging van hogere straffen – mvg) en heeft illegale dingen gedaan waarvoor ieder ander in de gevangenis was gekomen. Donald Trump is openlijk racistisch. Dus waar staat dit land nu echt voor?’

Hillary Clinton, die al bijna negen maanden geen persconferentie heeft gegeven, heeft (nog) niet gereageerd op Kaepernicks protest. Donald Trump deed dat wel. ‘Het is iets afschuwelijks’, zei hij tegen een radiostation uit Seattle. ‘En, weet je, misschien moet hij een land vinden dat beter geschikt is voor hem. Laat het hem maar proberen: het zal niet gebeuren.’