Toneel: ‘Allemaal mensen’

Knuffelbeertjes

Allemaal mensen, Toneelgroep Oostpool. Regisseur Marcus Azzini © Sanne Peper

Als de veertien spelers van Allemaal mensen zich op een rij aan het publiek voorstellen, melden ze blij wat een variatie zij met elkaar in huis hebben qua sekse, huidskleur en seksuele voorkeur. Maar in de nieuwe grotezalenvoorstelling van Oostpool levert deze diversiteit geen geromantiseerde ideale samenleving op. Het ‘samen’ van deze groep verbrokkelt in het verlangen van de veertien individuen naar ruimte om zichzelf te kunnen zijn. In geestige groepsscènes tonen de spelers eerst hoe het maken van een collectief beeld spaak loopt in een luidruchtig gebrek aan overeenstemming. En hoe de intieme briefwisseling per tweetal waar het werkproces mee startte, uitmondde in jaloezie en speculaties over intieme (brief)contacten tussen spelers buiten deze indeling om. Daarna valt de voorstelling uiteen in solo’s met hier en daar een tweegesprek. Die gaan allemaal over de discrepantie tussen het beeld dat een speler oproept en zijn/haar innerlijke realiteit. De een wordt als sterke vrouw gezien maar voelt zich zo niet. Een ander presenteert zich uitgelaten, maar constateert dat hij ‘minder leeft’ dan de medespeler die hij bewondert. Zoals speler Rabbi Jallo het verwoordt in een interview over Allemaal mensen: je identiteit zit vast aan de blik van de ander en hoe jij weer denkt dat hij of zij naar jou kijkt.

Een kracht van de voorstelling is dat het publiek van begin af aan in dit samenspel wordt betrokken, via een geraffineerd eerste-indruk-spelletje. De spelers halen een van hen naar voren en dagen de toeschouwers vrolijk uit om uit te spreken wat die persoon bij hen oproept. Vervolgens mag de voorgeleide zeggen in welke kwalificaties of associaties hij of zij zich herkent. ‘Lang haar’, ‘spieren’ en ‘sportief’ klinkt het in de Amsterdamse Meervaart bij acteur Casper Nusselder, die daar weinig tegenin kan brengen.

Na hem begint het ongemak over wat er wel én niet wordt gezegd. Joy Delima wordt meteen als ‘mooi!’ gekwalificeerd terwijl dat niet over hunk Casper werd geroepen. Zeggen we dat dan eerder over een vrouw? Is het niet cru om de fladderige Florian Myjer ‘gay’ te noemen, al neemt hij dat met zwierige instemming in ontvangst? En waarom zou je roepen dat Kendrick Etmon ‘bruin’ is als bij eerder voorgeleide witte spelers hun huidskleur niet wordt genoemd?

Het effect van het eerste-indruk-spel is een verhoogd bewustzijn bij de toeschouwer over hoe je zelf kijkt, denkt, oordeelt. Hoe je eigen thema’s mede bepalen met welke spelers je meer meeleeft, maar ook de hoeveelheid persoonlijke verhalen die een mens achter elkaar aankan. De aaneenrijging van losse bekentenissen waar bedenker en regisseur Marcus Azzini voor heeft gekozen, verhoudt zich slecht tot een meeslepende opbouw. De avond is een lange zit, en tegelijk gun je sommige spelers meer ademruimte. De beloning komt als spelers met elkaars hulp hun bevrijdende verlangens verbeelden. Maar het echte ‘samen’ voltrekt zich pas in het eindbeeld. Verkleed als schattige knuffelbeertjes maakt de groep eindelijk een collectief beeld. Dan zijn er namelijk geen verschillen meer.


Allemaal mensen is op tournee tot eind november, toneelgroepoostpool.nl