Kobani als museum der vernietiging

Kobani – Voor wie het niet met eigen ogen gezien heeft, is de vernietiging van de Koerdische stad in Syrië bijkans onvoorstelbaar. Met een groepje journalisten liepen we de vrijdag na de overwinning op IS via de grensovergang met Turkije en het Vredesplein rechtdoor naar het Vrijheidsplein. Elke zijstraat was verwoest en bezaaid met brokken beton, kapotte auto’s, ijzeren puien en dakplaten. Op een hoek lag een half vergaan lijk.

De premier van Kobani, Enwer Muslim, heeft de suggestie gedaan de stad niet op de huidige plek op te bouwen maar op een locatie er dichtbij. Een deel van het verwoeste Kobani zou een museum kunnen worden. Verschillende burgers uit Kobani die nu als vluchteling in Turkije zitten, reageerden echter verbolgen op het plan. Zij willen terug naar huis.

Ook Ferid Wali (38) wil met zijn vrouw Merwa Hami (30) en hun drie kinderen (11, 10 en 6) terug naar zijn stad. In het kleine appartement dat het gezin huurt in de grensplaats Suruc zegt hij: ‘Ons huis bestaat niet meer, dat weten we. Maar we kunnen daar in een tent wonen.’

Hij weet niet dat er nergens plek is om een tent op te zetten, laat staan tenten voor tienduizenden mensen. Te veel overblijfselen van de oorlog, overal. Als de voormalige inwoners het zouden zien, zouden ze hun wensen en verwachtingen misschien bijstellen.

Een week na de bevrijding laat Turkije groepjes burgers slechts mondjesmaat de grens naar Kobani passeren. Vooralsnog kan Turkije voor dat beleid veiligheidsredenen aanvoeren: de strijd tussen IS en de Koerden om de ruim driehonderd dorpen rondom Kobani gaat door. Maar wat als die strijd gestreden is? Turkije stond tijdens de vier maanden durende slag om Kobani niet te trappelen om de Koerden te bevoorraden. Dat had alles te maken met de Turkse weerstand tegen het zelfbestuur dat de Koerden eind 2013 opzetten in de Koerdische gebieden in Syrië. En dan zijn er ook nog de hechte banden tussen de Syrisch-Koerdische strijders van de ypg en de Turks-Koerdische strijders van de pkk.
Hoe gaat Turkije zich opstellen nu de ypg, met hulp van Iraaks-Koerdische peshmerga-strijders en van Amerikaanse bombardementen, de stad heroverd heeft? De grens ruimhartig openen voor voedsel en bouwmaterialen betekent indirect bijdragen aan de kracht van de Koerden in Syrië. Vorige week nog zei president Erdogan dat hij geen autonoom Syrisch Koerdistan zal accepteren.

Het politieke steekspel rond de grensovergang is weer begonnen.