Koerdische vredestichter werd al maanden bedreigd

Diyarbakir – Zelden waren iemands laatste woorden zo veelzeggend als die van de Koerdische mensenrechtenadvocaat Tahir Elci.

‘Wij willen hier geen wapens, conflicten en operaties’, stelde hij luttele seconden voordat hij om het leven kwam bij een vuurgevecht tussen onbekende schutters en de politie in de grootste Koerdische stad van Turkije.

Elci was samen met een klein groepje collega-advocaten bijeengekomen om aandacht te vragen voor de vernieling van cultureel en historisch erfgoed tijdens gevechten tussen de politie en lokale, militante jeugdgroeperingen. De persconferentie was nog niet afgelopen of er klonken geweerschoten. Elci werd door een enkele kogel in zijn hoofd geraakt en overleed ter plekke.

Nog geen maand voor zijn dood interviewde ik Elci over de vele doodsbedreigingen aan zijn adres, veelal geuit door extreem-nationalistische Turken op sociale media. ‘Ze stuurden me tweets waarin ze details gaven over hoe ze me zouden vermoorden’, vertelde hij. Elci was het doelwit van een lastercampagne nadat hij tijdens een praatprogramma op CNN Türk had gesteld dat de pkk, de Koerdische guerrillabeweging, geen terroristische organisatie was maar een ‘politieke beweging met brede steun onder de bevolking’.

Behalve vele doodsbedreigingen leverde deze uitspraak hem ook een officiële aanklacht op voor het maken van ‘propaganda voor een terroristische organisatie’. Een misdaad waarvoor hij zeven jaar achter de tralies kon verdwijnen.

‘Als een leider van de hdp (linkse partij met Koerdische wortels) dit had gezegd, was het geen probleem geweest’, stelde Elci, terwijl hij een blik op zijn dochter wierp om te checken of hij zich in het Engels wel juist uitdrukte. ‘Omdat ik geen lid ben van de hdp maar voorzitter van de advocatenvereniging zijn mijn woorden een bedreiging voor de regering.’

Tahir Elci’s dood kwam in het hele land hard aan. Tienduizenden mensen gingen de straat op om hun woede te uiten en hun verdriet te delen, wat door de politie op veel plaatsen werd beantwoord met traangas en waterkanonnen. Elci was een criticus van zowel de overheid als de pkk en een uitgesproken voorstander van een vreedzame oplossing voor het conflict tussen de Koerden en de staat.

Zijn dood heeft het zich al decennia voortslepende conflict opnieuw doen oplaaien. Veel Koerden wezen, al dan niet terecht, direct met een beschuldigende vinger naar de Turkse staat, terwijl pro-overheidsmedia onmiddellijk de pkk van de aanslag beschuldigden.