H.J.A. Hofland

Koks kwartje en Volkerts camera

De universiteiten en hogescholen van kenniseconomie Nederland zullen volgens het regeerakkoord 143 miljoen euro moeten bezuinigen. Uitstekend! Op zo’n manier zullen de woekeringen van de bureaucratie eindelijk genadeloos worden bestreden. Overtollige ambtenaren eruit en de rest aan het werk waarvoor ze zijn aangenomen. Denkt u misschien. De werkelijkheid is anders. Voor zover niet de ambtenarij maar de wetenschap zich heeft laten horen, ziet men de voorgenomen zuiveringen van het nieuwe kabinet met diepe twijfel tegemoet.

Als voorbeeld daarvan verwijs ik naar een bijdrage van ir. R.J. de Wijkerslooth in NRC Handelsblad van 11 juli. «Na twintig jaar bezuinigen zijn de uitgaven voor het hoger onderwijs per student gedaald tot zeventig procent van het niveau van de jaren tachtig.» Dat belooft al niet veel goeds voor de concurrentiepositie van de kennis economie. Nu kunnen de universiteiten de volgende bezuinigingsronde over alle studierichtingen hoofdelijk omslaan: een salamitactiek waarbij van de opleiding civiel ingenieur tot de psychiatrie overal een plakje wordt afgesneden. Een dergelijke erosie is verraderlijk omdat je er niet meteen iets van merkt. Dat bevordert de haalbaarheid. Maar het kan ook radicaler, redeneert De Wijkerslooth. Schaf dus de hele opleiding tot arts en die tot leraar af. Dan haal je de norm. Of beperk het onderzoek aan de universiteiten. Dan kom je ook een eind in de goede richting.

«Nu staat het hoger onderwijs in Nederland er nog goed bij», besluit De Wijkerslooth zijn requisitoir. «Maar CDA, LPF en VVD willen daar kennelijk verandering in brengen. Zij willen het vertrouwen van ‹het volk› winnen door — ter waarde van vijfhonderd miljoen euro — het kwartje van Kok terug te geven en de onroerendezaak belasting af te schaffen.» Dan roept hij het komende kabinet op zijn hersens te gebruiken en niet de natte vinger waarmee de volksgunst wordt gemeten — althans, zo vat ik De Wijkerslooth samen.

Na de schok van 6 mei en de aardverschuiving van de 15e zijn de kritische geesten bezig zich weer uit te graven. Dat Paars zijn nederlaag voor het grootste deel aan zichzelf te danken heeft, weten we nu. Het is honderd keer breed uitgemeten, de dames en heren zijn in zelfonderzoek. Dat is het verleden. Nu gaat het om wat we ervoor terugkrijgen. Wat «het volk» wil? Met alle respect voor het volk, maar als het volk van de auto nu dat kwartje terugkrijgt om er ik weet niet wat voor leuks mee te doen, zal het dan straks niet in de volgende woede ontsteken als het ontdekt dat er nog minder dokters en tandartsen zijn dan er al waren? Welk volk is dat? Ja, 1,6 miljoen LPF-kiezers is niet gering, maar het hele volk is het ook weer niet. Op 15 mei is geen referendum gehouden.

Dat de overwinnaars hun zege gebruiken om eruit te slepen wat erin zit, is gewoon. Dat ze nog meer vragen: vanzelfsprekend. Dat de anderen, nog niet van de schrik bekomen, voor hun grote mond buigen als knipmessen en aanstalten maken ze op hun wenken te bedienen, dat is te veel. Het behoedzaam met adjectieven manoeuvreren om de beschuldiging van demonisering te ontlopen, een klets tante geen kletstante noemen als het om een kletstante als mevrouw De Jong van de mediazuivering gaat, dat is capitulatie.

Een beetje opschieten met het onderzoek naar de bevei liging van Pim Fortuyn is dringend gewenst. Anders blijft het broeien. Intussen verdachte Volkert van der G. nog voordat de datum van zijn proces is vastgesteld, al per camera en gloeilamp een voorproefje van zijn straf te geven, is knechtschap.