Komt het toch nog goed met rusland?

Jeltsin die met het parlement onderhandelt tot een compromis is bereikt? Generaals die publiekelijk berouw tonen over hun geklungel in Tsjetsjenie en vervolgens worden ontslagen? Moskou in onderhandeling met Doedajev over verkiezingen in Tsjetsjenie? Het lijkt wel democratie wat er nu in Rusland gebeurt.

Toen de Russische tanks een half jaar geleden Tsjetsjenie binnenrolden, hadden velen het gevoel dat Rusland door Jeltsin onherroepelijk in de richting van een autoritair en incompetent regime werd gestuurd. Nu ziet de Russische politiek er een stuk rooskleuriger uit. Vooral omdat het Kremlin heeft besloten alsnog een politieke oplossing te zoeken voor de oorlog in Tsjetsjenie. Jammer alleen dat daarvoor eerst een groep Tsjetsjeense zelfmoordcommando’s dood en verderf moest zaaien in een slaperig Russisch stadje.
De tweede reden voor optimisme is de opkomst van premier Tsjernomyrdin sinds de gijzelingsactie in Boedjonnovsk. Eerst onderhandelde hij succesvol over de vrijlating van de gijzelaars. Toen legde hij zijn volle politieke autoriteit in de schaal om vredesbesprekingen met de rebellen op gang te brengen. Vervolgens won hij een vertrouwensdebat van de oppositie in het Russische parlement, waarbij hij zelfverzekerd maar grondwettelijk optrad.
Tsjernomyrdin is een voormalige apparatsjik uit de gasindustrie, die weinig gevoel voor politiek aan de dag legde toen hij eind 1992 premier werd. Jeltsin koos hem toen vooral omdat hij geen ambitie leek te koesteren om al te zelfstandig op te treden. Maar eind vorige week voelde Tsjernomyrdin zich zo sterk dat hij, geheel tegen zijn gewoonte in, zichzelf in het openbaar bewierookte en zijn president impliciet bekritiseerde. ‘De tragedie in Boejonnovsk is het startpunt van een nieuw politiek tijdperk. De Russische staat heeft voor het eerst in zijn geschiedenis mensenlevens boven overwegingen van politieke doelmatigheid gesteld’, zei hij. Gezien de toekomstplannen van Tsjernomyrdin, die zich steeds duidelijker aandient als Jeltsins opvolger, vielen de geredde mensenlevens en politieke doelmatigheid in Boejonnovsk nu juist op gelukkige wijze samen.
Eerder had de 'partij van de macht’ - de kongsi van bureaucraten, bedrijven en banken die beter zijn geworden van de veranderingen in Rusland en nu behoefte hebben aan stabiliteit - reeds haar steun verleend aan Tsjernomyrdins electorale ambities. Door de gijzelingscrisis heeft de grijze premier nu ook een capabele indruk op het electoraat kunnen maken. 'Vorige week is in Rusland een volstrekt acceptabele kandidaat voor het presidentschap verschenen’, schreef het populaire en niet erg regeringsgezinde dagblad Moskovski Komsomolets over de premier.
Of met Tsjernomyrdin daadwerkelijk een nieuw tijdperk aanbreekt, valt nog te bezien. Liberalen waarschuwen dat de toch al verstikkende macht van bureaucratie en industriele lobby’s onder hem alleen maar zal toenemen. Toch is zijn nadruk op verantwoordelijke regering een verademing na Jeltsins romantisch-revolutionaire, maar uiteindelijk verwoestende optreden. En een prettig alternatief voor de gevaarlijke demagogie waar het Russische volk nog maar zo kort geleden rijp voor leek.