TELEVISIE: Beatrix

Koninklijke hoogheid

Beatrix, Eileen en Ollie zijn hoofdpersonen in drie gelijknamige VPRO-dramaseries. Respectievelijk op Nederland 1, 2 en 3, verschillend van aanpak en doelgroep. Beatrix: Oranje onder vuur is voor groot publiek.

Medium bea

Majesteit volgt als publiekstrekker haar vader op, twee jaar geleden in Bernhard: Schavuit van Oranje een kraker met 1,6 miljoen kijkers. Kennelijk trok deze mix van Felix Krull, Story en Annejet van der Zijl zowel relzoeker als blauwbloed-kijker als historisch geïnteresseerde. Wie hoopt op een even ‘sexy’ serie over de dochter komt bedrogen uit, al komt ook hier materiaal uit een geheim laatje. Zij is nu eenmaal minder schelm en sterk ingeperkt. Maar vooral is er soms begrip voor, en compassie met de hoofdpersoon. Als de jonge Beatrix zich bij de tombe van Wilhelmina niet afvraagt 'waarom mág’ maar 'waarom móet ik dit doen?’ is dat voorstelbaar: een hondenbaan die op je oude dag resulteert in drama waarin alle pijnlijkheden uit je leven nogmaals breed worden uitgemeten. Wel toegankelijk, goedgemaakt drama met uitstekende cast, onder wie Peter Oosthoek als prachtige 'oude Claus’.

Op Nederland 2 komt Eileen, ook gebaseerd op bestaande personen en gebeurtenissen, want het betreft een Farc-alias van Tanja Nijmeijer. Vanaf de opening een verbluffende onderneming: het leger valt een guerrillagroep aan in Zuid-Amerikaans oerwoud. Weet dat maar eens geloofwaardig te maken, afgezet tegen de canon van grote oorlogsfilms - maar het lukt de jonge regisseur Hanro Smitsman. Het betreft de aanval waarbij haar commandant zijn laptop en Tanja haar kritische dagboekje achterliet. Opmaat voor een terugblik op de ontwikkeling van een Groninger studente, actief in de kraakbeweging, tot derdewereld-activiste die de uiterste consequenties uit haar theorieën trekt. Tegelijk is het veel meer dan dat: scenaristen Alma Popeyus en Hein Schütz weten in een combinatie van gereconstrueerde gebeurtenissen en fictieve situaties en gesprekken een indringend beeld te geven van Werdegang en bijna-ondergang van een fanatieke jonge vrouw; van de mix van idealisme, opportunisme en criminaliteit van de beweging waarvoor ze kiest; en van de dilemma’s waarvoor zij, maar ook haar familie, komt te staan. Het culmineert in de confrontatie tussen dochter en moeder in guerrillagebied - die werkelijk heeft plaatsgevonden maar waarin hier de meeste artistieke vrijheid wordt genomen.
Ten slotte is er dan, for something completely different, Ollie, jeugdige held van een familieserie, die op verzoek van zijn overgrootvader (Aart Staartjes als de overtreffende trap van Redmond O'Hanlon) moet proberen de familie bij elkaar te krijgen voor diens honderdste verjaardag. Een bovenmenselijke onderneming gezien het scala van eigentijdse samenlevingsvormen dat de Hartmoed-clan kenmerkt. Het huwelijk van Opapa met Omama was het laatste wat door de dood werd beëindigd. Daarna werd het een aan werkelijkheid ontleend gekkenhuis van echtscheidingen, biologische, stief- en pleeggrootouders, -ouders en -kinderen waarin, vrees ik, alleen de makers nog echt de weg weten. De keus voluit te gaan in verwarrend 'modern leven’ staat toegankelijkheid en meeleven soms enigszins in de weg. Maar scenarist Robert Alberdingk Thijm en regisseur Norbert ter Hall leveren volop compensatie in prachtige rollen (Teun Stokkel als Ollie voorop), dialogen, humor, poëtische kracht, optimisme. En in een fysiek (Waalse industriesteden) en artistiek decor dat de ogen uit doet kijken. Ollie heeft een leeuwenhart (met een gaatje erin, wat de Hartstichting mee deed werken). Eerste stap van wat een kersttraditie zou mogen worden.

Norbert ter Hall, Robert Alberdingk Thijm, Het Gordijnpaleis van Ollie Hartmoed, VPRO, vier delen vanaf zaterdag 10 december, Z@pp, Nederland 3, 19.00 uur. Hanro Smitsman, Alma Popeyus, Hein Schütz, Eileen, VPRO, maandag 12 en 19 december, Nederland 2, 21.00 uur. Pim van Hoeve, Tomas Ross, Beatrix: Oranje onder vuur, VPRO, vier delen vanaf maandag 2 januari, Nederland 1, 22.00 uur