Film: ‘Kajillionaire’ & ‘On the Rocks’

Kooswoordjes

Richard Jenkins, Debra Winger en Evan Rachel Wood als Old Dolio in Kajillionaire © Universal Pictures International

Menselijk contact als vorm van theater: het is een thema dat Miranda July steeds weer onderzoekt. In haar oeuvre, dat onder meer literatuur, beeldende kunst, muziek en film omvat, zijn relaties wezenlijk kunstmatig. Een performance. Om dat te benadrukken schept July een kader, bijvoorbeeld in de vorm van een plot of een conceptueel kunstproject, waarbinnen mensen een relatie met elkaar kunnen aangaan.

Zo ook in July’s nieuwste film, Kajillionaire, die draait om een excentriek gezin bestaande uit twee ouders (Debra Winger en Richard Jenkins) en hun volwassen dochter, genaamd Old Dolio (Evan Rachel Wood). Het gezin vormt een soort mini-sekte, en leidt een bestaan buiten de samenleving. In plaats van in een god geloven ze in een naderende, alles verwoestende aardbeving. Hun geld, precies genoeg om van te leven, verdienen ze met het plegen van kleine scams en diefstallen. Het drietal is curieuzer dan de meeste van July’s personages, zoals ook het universum waarin ze rondlopen verder van de werkelijkheid af staat. Kajillionaire is lichtvoetiger, grappiger ook, dan haar eerdere films, waarin een zekere gespeeld-naïeve lievigheid werd doorsneden met een naar melodrama neigende ernst (in Me and You and Everyone We Know) of zelfs een zekere grimmigheid (in The Future, en ook in haar meest recente roman, The First Bad Man).

Kajillionaire neemt een wending wanneer Melanie (Gina Rodriguez) bij het gezin aanhaakt. In vergelijking met de wereldvreemde, naar binnen gekeerde Old Dolio is Melanie een en al bruisende gewoonheid. Door Melanie begint Old Dolio zich voor het eerst vragen te stellen over haar ouders, die zo wars zijn van alles wat conventioneel is dat ze zich ook nooit als ouders hebben willen gedragen. ‘Het voelde onoprecht’, verklaart haar vader. We hebben de toneelstukjes nodig, stelt July in Kajillionaire. We hebben conventies nodig. Als Old Dolio zich realiseert wat ze in haar jeugd allemaal heeft moeten missen – de verjaardagen, de kooswoordjes, de dagelijkse rituelen – dringt de conclusie zich op dat de performance van ouderschap belangrijker is dan een biologische band. Maar dat betekent ook dat je een ouder-kindrelatie kunt faken. Sterker nog: in elke relatie resoneert de relatie die je met je ouders had. Je herhaalt die relatie niet alleen, maar je krijgt ook de kans om deze opnieuw vorm te geven. Het leidt Kajillionaire, een alleszins interessante en vermakelijke film, naar een bevredigend en ontroerend slot.

Datzelfde gegeven, dat je de relatie met je ouders als volwassene opnieuw vormgeeft in je liefdesrelaties, duikt deze maand trouwens in nog een andere film op. In Sofia Coppola’s vederlichte comedy On the Rocks vermoedt Laura (Rashida Jones), een schrijver met jonge kinderen, dat haar man vreemdgaat. Samen met haar vader (Bill Murray), die zelf zijn gezin bedroog toen Laura jong was, begint ze de gangen van haar man na te gaan. Mooi aan On the Rocks is dat Laura niet simpelweg een man uitkoos die op haar vader leek, maar dat de gespannen relatie met haar vader op allerlei verschillende manieren wordt weerspiegeld in haar liefdesrelatie. En net als Old Dolio in Kajillionaire zal Laura haar vader uiteindelijk moeten loslaten.


Kajillionaire is vanaf 8 oktober te zien; On the Rocks is nu te zien in de bioscoop en vanaf 23 oktober ook online via Apple TV+