8: Metamorphosis, regie Nicole Beutler © Anja Beutler

Een theatervoorstelling die na een tijd hernomen wordt, kan door nieuwe omstandigheden van betekenis veranderen. Dat de toeschouwers bij 8: Metamorphosis op het schouwburgpodium zitten, lijkt een opstelling die ingegeven is door de coronabeperkingen. Maar dat was al zo toen deze prachtproductie in 2019 in première ging. Bij de apocalyptische eindscène kijkt het publiek de lege zaal in. Mist en een omineuze belichting geven de pluchen stoelenrijen de aanblik van een beschavingsruïne. De spelers begeven zich in dit landschap en klauterend over de stoelen verdwijnen ze in de verte. Nu de theaters na de coronasluiting weer tot leven komen, vertelt dit beeld óók over het verlies dat we geleden hebben. En als de voorstelling in het najaar op tournee is, omvat het, hopelijk, de herinnering aan de leegte in de zalen.

De 8 in de titel verwijst naar de genummerde reeks voorstellingen waar regisseur en choreografe Nicole Beutler al ruim tien jaar haar ideeënrijkdom op uitleeft. Het zijn totaal verschillende producties: een zangperformance in een filmdecor, een minimalistisch dansduet in een witte ruimte, een barokke groepschoreografie. Stromingen in de kunstgeschiedenis, historische schilderijen, muziekstukken of dansstijlen zijn daarbij een inspiratiebron. En in nauwe samenwerking met beeldend kunstenaars, lichtontwerpers en haar vaste componist Gary Shepherd bouwt Beutler theatrale composities waarbij ruimtelijke vormgeving, klank, licht en beweging elkaar versterken. Haar regisseurshand is altijd herkenbaar in een heldere uitzuivering. Samen met schrijver Magne van den Berg maakte ze twee ijzersterke omkeringen van Peter Handke’s Publikumsbeschimpfung, waarin eerst jongeren en daarna oudere acteurs het publiek de liefde verklaarden. Tijdens de lockdown creëerde ze met een groep jongeren een aangrijpende, beeldende vertaling van Greta Thunbergs noodkreet; met hun lichamen vormden de performers, gekleed in ontsmettingsuitrusting of in dierlijke catsuits, voortdurend de woorden ‘Our house is on fire’.

Het is een groots opgezette coproductie van Nicole Beutler Projects met Operadagen Rotterdam en ita. Een dansopera is het, geïnspireerd op Cold Song van barokcomponist Henry Purcell, over een wintergeest die weigert plaats te maken voor de lente. De verstarring die doorbroken moet worden is in deze voorstelling het korset van het patriarchaat. Na een waanzinnige percussiesolo van slagwerker Frank Rosaly komen zeven mannen in maatpak zijn drumstel afbreken. Ze presenteren zichzelf in een choreografie van uniforme routinebewegingen, zo strak uitgevoerd en tegelijk zo ingeleefd dat het hier om geoefende dansers of mimers gaat. Maar als ze hun stem laten horen, blijkt dit een zangkoor dat Purcells lied verbrokkeld en vertraagd ten gehore brengt. En als zij uiteindelijk uit hun uniforme, mannelijke verschijningen breken, laten ze ook hun spelkwaliteiten zien. Samen met Gary Shepherds elektronische Purcell-vervorming en een spectaculair lichtkunstwerk van Minna Tiikkainen is het een feest voor de zintuigen. Met een meeslepende ontwikkeling waarin elke stap rijk is aan betekenis en associatie. De regie is trefzeker. Tegelijkertijd, en dat is tekenend voor Beutlers werkwijze, staat bij de credits: ‘Concept, regie en choreografie in nauwe samenwerking met het hele team.’

Op 3 en 4 juli te zien in Amsterdam (Julidans), tournee vanaf eind oktober, nbprojects.nl