Kritiek van de leugen

In december 2006 stelde de toen juist benoemde minister van Defensie Robert Gates president Bush voor in Oost-Europa een antiraketschild te bouwen, met tien antiraketten in Polen en een bijbehorend radarsysteem in Tsjechië. Een en ander tegen aanvallen uit het Midden-Oosten, in het bijzonder Iran. Bush vond het een goed idee. Het kostte de betrokken regeringen nog twee jaar om hun instemming te betuigen. Rusland verzette zich heftig tegen wat het zag als een nieuwe Amerikaanse poging tot omsingeling. Afgezien daarvan had dit plan drie tekortkomingen. Om te beginnen was de benodigde techniek nog niet beschikbaar en de Iraanse bedreiging bestond nog niet. Maar regeren is vooruitzien. Bovendien gaf Bush de Russen een argument voor onderbouwing van hun agitatie tegen Oost-Europa. Als alles volgens het toenmalige plan was verlopen, zou dit schild in 2017 voltooid zijn. En dan was gebleken dat de westelijke defensie met verouderde spullen had gezeten.
President Obama heeft besloten dit achterhaalde plan te schrappen. De datum waarop dit besluit bekend werd gemaakt, is niet gelukkig gekozen: op 17 september was het zeventig jaar geleden dat de sovjettroepen Polen binnenvielen. Aan de andere kant: de betrokken regeringen zijn niet voor een voldongen feit gesteld maar ruim van tevoren uitvoerig ingelicht. De Navo-partners kregen opnieuw de verzekering van de onverminderde solidariteit van Washington. Niettemin gingen in Amerika de sluizen van de anti-Obama-propaganda weer open. De president had voor Moskou gecapituleerd, dit was de volgende fase in het proces om Europa prijs te geven – gebruikelijke verdachtmakingen. Kennelijk is het daar opnieuw zo hoog opgelopen dat minister Gates (nog steeds van Defensie) heeft besloten in een artikel in The New York Times de zaken recht te zetten.
Het antiraketschild dat Europa moet beschermen, is niet te grabbel gegooid. Integendeel. Deze verdediging die over acht jaar voltooid zou zijn, wordt vervangen door een systeem dat al in 2011 operationeel moet zijn. Het zal bestaan uit SM-3-raketten die vanaf oorlogsschepen worden gelanceerd. De SM-3 heeft in proefnemingen zijn betrouwbaarheid bewezen. De schepen worden gestationeerd in de regio’s waar de dreiging het grootst is. De radarstations die op Tsjechisch grondgebied waren geprojecteerd worden vervangen door een geavanceerder systeem dat ook veel minder kwetsbaar is. Al met al is er geen sprake van dat Obama ongevraagd een buiging naar de Russen maakt op kosten van de West-Europese veiligheid. Ook in Polen, dat direct bij de verandering is betrokken, wordt dit erkend. Gates citeert de Poolse premier Donald Tusk: ‘Dit biedt een kans om de Europese veiligheid te versterken.’
Waar komt dat gejengel over ‘een buiging naar Moskou’ en ‘een tragische vergissing’ dan vandaan? Gates geeft een aanwijzing. Sinds in 1983 president Reagan zijn denkbeeld over het antiraketsysteem lanceerde – toen Star Wars genoemd – is het concept voor de adepten door een geur van heiligheid omgeven. Probeer je er enige verandering in aan te brengen, dan krijg je met die theologen te maken, schrijft de minister. In deze sfeer moeten we de nieuwste kritiek op Obama zien. Voor zijn tegenstanders van ultrarechts past deze vertekening in hun algemene beeld. Opruiers als Rush Limbaugh, die voor de talkradio de toon zet, en Glenn Beck, de populaire woordvoerder op de televisie van Fox News, zijn vastbesloten het Amerikaanse publiek ervan te overtuigen dat Obama zich ten doel heeft gesteld van Amerika een socialistische staat te maken. Niets is de heren te dol om daarbij als bewijs te gebruiken. De plannen van de president tot hervorming van de gezondheidszorg zijn tot in het uiterste van het karikaturale vertekend, en met resultaat, zoals op massabijeenkomsten valt te constateren. En zo dient ook deze ‘uitverkoop van de defensie’ de ultrarechtse propaganda.
Obama beleeft opnieuw een moeilijke week. Hij houdt een rede voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, hij ontmoet zijn collega’s Medvedev van Rusland en Hu Jiatao van China. Er zal gepraat worden over de klimaatbeheersing en de nonproliferatie. Ahmadinejad van Iran is in de buurt. Hoe vermijd je een ontmoeting met de holocaust-ontkenner zonder het initiatief tot een dialoog op te geven? Hoe bevorder je de hervatting van de onderhandelingen tussen Israël en Palestina als Netanyahu nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever wil blijven bouwen en Abbas een ontmoeting zonder concessies weigert? En dan hebben we nog Afghanistan, met zijn door bedrog herkozen president en opperbevelhebber McChrystal die zesduizend man extra wil hebben terwijl meer en meer bondgenoten de neiging vertonen het te laten afweten.
Nog iedere dag wordt het duidelijker dat Obama een schat aan potentiële mislukkingen heeft geërfd. Daarmee hebben de ultra’s onder zijn critici geweldig geluk gehad.
Maar er is één troost: onder president McCain met Sarah Palin was het nog veel erger geweest.