Kritische vraag doet Russische tv-zender de das om

Sint Petersburg – De Russische media pakten onlangs groot uit om de beëindiging van het beleg van Leningrad, nu zeventig jaar geleden, te herdenken. Dozjd, het enige televisiekanaal dat Poetin c.s. nog enig weerwerk biedt, veroorzaakte met zijn bijdrage een rel die wel eens de ondergang van het populaire kanaal zou kunnen inluiden.

Kijkers van Dozjd kregen de vraag voorgelegd of men er indertijd niet beter aan had gedaan Leningrad op te geven aan de Duitse agressor en zo honderdduizenden mensenlevens te redden.

De kwestie was al eens aangeroerd door de alom gerespecteerde schrijver en gewezen frontsoldaat Astafjev, die meende dat het behoud van de stad niet opwoog tegen het verlies van een miljoen mensenlevens. Zijn uitspraak wekte toen geen verontwaardiging, maar nu was de beer los: de vraag was een belediging voor alle slachtoffers en overlevenden van het beleg en getuigde van een onpatriottische houding; Poetins woordvoerder sprak van een dreigende ‘erosie van het genetische geheugen van ons volk’, verontwaardigde pro-Kremlin-activisten demonstreerden voor het kantoor van Dozjd, en het Openbaar Ministerie kreeg opdracht te onderzoeken of de uitzending van het televisiekanaal strafbare ‘kenmerken van extremisme’ bevatte.

Dat de redactie van Dozjd inmiddels haar excuses had aangeboden en voor de daaropvolgende zondag een marathonuitzending aankondigde met de titel ‘Houden van het Vaderland’ dat geheel aan het thema patriottisme gewijd zou zijn, mocht niet baten: in no time gooiden vier kabelexploitanten Dozjd uit hun pakket. Niet onder druk van boven, zo verzekerden ze, maar vanwege klachten van abonnees en bepaalde financiële ongerechtigheden. Bij Dozjd weten ze echter zeker dat de aanvallen op het kanaal in het Kremlin georkestreerd worden; onlangs nog deed Poetins grootste criticaster Navalny bij hen een boekje open over de wijze waarop enkele hoge functionarissen hun kapitale datsja’s hebben gefinancierd, en ook hun berichtgeving over de gebeurtenissen in Oekraïne zou fout zijn gevallen. De gewraakte uitzending was slechts een aanleiding voor dit offensief.

De hele kwestie roept weer andere vragen op. Zo schreef een vooraanstaande commentator: als het onpatriottisch is je af te vragen of Leningrad opgegeven had moeten worden, hoe zit het dan met de nationale held veldmaarschalk Koetoezov die in 1812 Moskou prijsgaf aan Napoleon om het vaderland te redden? Moet hij misschien uit zijn praalgraf verwijderd worden? Een blogger stelde voor dan ook maar het gedicht van de beroemde Lermontov uit de leeslijst te schrappen. In diens gedicht Borodino staat immers klip en klaar dat Moskou met Gods zegen aan de Fransen was overgelaten. Worden daarmee soms niet de gevoelens van gelovigen beledigd?