Kroongetuigen ongewenst

De nieuwe staatssecretaris van Justitie, mevrouw E. M. A. Schmitz, laat er geen gras over groeien. Ze neemt het hele vreemdelingenbeleid onder haar hoede, inclusief de wetgeving en de opvang van asielzoekers. Binnen een week heeft zij de verstoorde relatie met de Vereniging Vluchtelingenwerk hersteld, de asielprocedure verbeterd en een herinvoering van het hoger beroep voor asielzoekers in het vooruitzicht gesteld. Dat zulks zo snel mogelijk was, toont aan hoe redeloos en verkrampt het beleid van haar voorganger Kosto is geweest.

Maar de lakmoesproef voor de paarse vernieuwingsdrang op Justitie moet nog komen. Vanaf volgende week overlegt de vaste kamercommissie over het lot van tien Surinaamse asielzoekers. Ogenschijnlijk is er niets op tegen om Surinamers naar hun land terug te sturen, en al helemaal niet als ze zich in Nederland schuldig hebben gemaakt aan strafbare feiten, zoals enkelen van hen. Het gaat echter om een bijzondere groep, die feilloos het Nederlandse wanbeleid inzake Suriname van de laatste zeven jaar markeert. Zij zijn namelijk het levende bewijs dat Suriname geen rechtsstaat is.
Sommigen van de asielzoekers zijn voormalige militairen die de terreur en cocainehandel van de Surinaamse legerleiding onder Bouterse uit eigen ervaring kennen. Zij hebben daarvan getuigd tegenover de Nederlandse Justitie en de BVD. Anderen zijn voormalige strijders van het junglecommando van Brunswijk, die moesten uitwijken omdat ze in Suriname hun leven niet zeker waren. Ook zij hebben Justitie voorzien van essentiele informatie omtrent de criminele handel en wandel van de Surinaamse elite.
Twee leden van de groep, Marcel Nelom en Henny Aboikonie, kwamen de afgelopen weken in deze krant aan het woord en hun getuigenis bleek zonder meer spectaculair. Mede op grond van hun gedetailleerde informatie kon Justitie begin dit jaar een gerechtelijk vooronderzoek starten tegen Bouterse en zijn rechterhand Boerenveen wegens overtreding van de opiumwet. In dat kader heeft het CoPa-team (het speciale Nederlands-Amerikaanse opsporingsteam) in de maanden mei en juni invallen gedaan in dertien landen, verspreid over Europa, Latijns-Amerika, de Verenigde Staten en Afrika.
Uit hun getuigenissen en uit tal van recente moorden en schandalen in Suriname blijkt bovendien - in weerwil van het officiele Nederlandse regeringsstandpunt - dat de democratie in Paramaribo nog lang niet is teruggekeerd. De Surinaamse mensenrechtenactivist Stanley Rensch verklaarde vorige week in deze krant dat Bouterse en zijn handlangers in het Surinaamse leger, de Assemblee en de ambtenarij nog altijd een doorslaggevende invloed hebben. Uit moorden in Rotterdam, Amsterdam en Rijswijk is bovendien gebleken dat de lange arm van Bouterse zelfs tot in Nederland reikt.
Anders gezegd: met een eventuele uitwijzing van de tien Surinamers zou de Nederlandse overheid tien kroongetuigen over de grens zetten en hen bovendien een wisse dood tegemoet zenden. Mevrouw Schmitz kan de komende weken deze justitiele moord voorkomen. Zij moet dan wel breken met het standpunt van twee opeenvolgende regeringen, die de schendingen van de democratie en de mensenrechten in Suriname niet onder ogen wensten te zien.