Sport

Kruis

Is er een verklaring voor het lijden van Yuri van Gelder? De turner, de meester aan de ringen, de man naar wie we keken met waardering en vertedering en ook wel in vervoering? De man die voor de verandering voor het Nederlandse turnen een stimulering was?
Van Gelder heeft bekendgemaakt dat hij al een tijdje af en toe cocaïne gebruikt, ter ontspanning. Ter loutering. Het gevolg: titels afgepakt, medailles ingetrokken, twee jaar schorsing, ontslag door zijn werkgever… en het is nog niet afgelopen.
Dat is erg. Maar het ergste is dat Van Gelder zo vrijwillig en zo diep door het stof gaat. Dat hij zo hard mea culpa roept. Waarom doet hij dat? Dat is onze schuld. Wij straffen hem. En dus straft hij zichzelf.
Door cocaïne te gebruiken heeft Van Gelder het gewaagd zijn lichaam voor zichzelf te houden, het tot het zijne te maken. De topsporter beschikt tegenwoordig in wezen niet meer over zichzelf: het publiek eist topprestaties van hem, jaren achtereen, en hij dient derhalve in fysieke topconditie te blijven. Maar hij mag dat niet doen op de manier die hij zelf verkiest. Daar zijn strenge regels voor. En daar houden wij hem aan.
’s Morgens om half zes dopingcontrole. Bloedstalen, urinemonsters, haren en wangslijm. Bij wielrenners gaat het het verst, maar de andere sporten halen het in: elke atleet moet zijn whereabouts doorgeven aan de dopingautoriteiten, die elk moment weten waar hij zich bevindt. Hij is altijd vindbaar, opspoorbaar, en hij wordt ook opgespoord.
Tientallen keren in een seizoen wordt zijn medische staat gecontroleerd. Want misschien heeft hij verboden middelen gebruikt. Zoals cocaïne. De stof die de ondergang van Van Gelder betekende. Want Van Gelder mag geen cocaïne gebruiken. Dat is verboden. Terwijl iedereen weet dat geen sporter het in zijn hoofd zal halen om te presteren onder invloed van dat spul. Daar wordt hij echt niet beter van. Net als van cannabis, dat ook niet mag, daar ga je ook niet beter van presteren, je hebt hoogstens wat meer plezier.
Topatleet Van Gelder traint zich een ongeluk om aan de eisen van ‘het publiek’, dat zijn wij, te kunnen voldoen. Hij werkt ook hard in zijn gewone baan, net als een gewoon mens, en leeft voor zijn sport.
Na een lange dag komt Yuri thuis.
‘Honey, I’m home!’
‘Hé schat, hoe was het?’
‘Zwaar, maar leuk. Het gaat goed. De topvorm begint te komen.’
‘Biertje?’
‘Nee schat, dat weet je toch, dat is niet goed voor me. Doe maar een spaatje.’
‘Bitterballetje? Sorry. Bleekselderij?’
‘Lekker.’
Later op de avond krijgt Yuri soms een klein lijntje coke. Heel soms. Yuri leeft als een sportman. Hij zit vol topsportspanning. Daarom wil hij zich af en toe ontspannen, net als gewone mensen dat doen. De een drinkt een biertje, de ander een fles wijn, weer een ander rookt een jointje, en nog een ander gaat bowlen of laat zich verrot slaan. En sommige mensen nemen af en toe een lijntje cocaïne. Gewoon, voor het leuk, voor de ontspanning. Dat heet ‘recreatief gebruik’. Tom Boonen, wielrenner, doet het ook, soms.
Boonen en Van Gelder zouden de moed moeten hebben om de rug te rechten en te protesteren tegen hun straf. Om te zeggen: ‘Wij ontspannen ons op onze manier, en dat heeft niets met doping te maken. Ik geef jullie toch wat jullie willen? Ik presteer toch de sterren van de hemel? Laat me dan met rust!’
Waarom zegt Yuri niet: ‘Stelletje hypocrieten! Vreten jullie je maar vol, maar laat mij dan ook mijn gang gaan met mijn eigen lichaam. Want dit is mijn lichaam.’
Vele sporters zouden eindelijk durven zeggen: wij zijn baas in eigen buik! Onze eigen topsportbuik! En die hebben we vol!
Denk aan Yuri van Gelder zoals hij zijn gouden ringenoefening doet: beide armen in een hoek van negentig graden zijwaarts gestrekt, de handen bewegingloos aan de ringen. En dan een tijdje doodstil zo blijven hangen, de benen tegen elkaar. De aderen in de nek zwellen op, de schouderspieren trillen onderhuids. We zien: Jezus aan het kruis.
Yuri is Jezus en hij heeft zijn eigen lijdensverhaal geschreven. Hij is door het stof gegaan. De mensen die hem eerst liefhadden, jouwen hem nu uit. Ze kruisigen hem. Hij, die zoveel goeds heeft gedaan, hij is nu aan het kruis genageld.