Kruispunten

Het vreemdste aan het verglijden van de tijd in relatie tot een mensenleven is nog wel dat de tijd helemaal niet verglijdt maar bokkensprongen maakt, het ene moment ben je hier en dan plotseling: heel ergens anders.

Zo zat ik laatst bij mijn vader boerenkool te eten, en hoorde ik mezelf allerlei dingen zeggen die ik eerder niet voor mogelijk had gehouden. Ik zal de monoloog hier niet herhalen, het volstaat te zeggen dat ik vol wroeging was over mijn verloren jeugd, en ronduit verontwaardigd dat ik nu op dit punt was aanbeland, het was oneerlijk, in bepaalde opzichten was ik ineens niet echt jong meer, terwijl ik dat toch altijd had beschouwd als een immer voortdurend privilege.

Het ergste was nog dat mijn vader me niet tegensprak, misschien achtte hij me volwassen genoeg om te leven zonder valse geruststellingen, ook dat nog. Later op de avond liep hij met me mee naar het station. Ik wilde niet naar huis, ik wil de laatste tijd nooit naar huis, het liefst blijf ik logeren op banken en matrasjes – onder iedere geliefde het lege bed, maar onder ieder leeg bed een nog leger bed. Mijn vader zei dat hij in de krant een interview had gelezen met een schrijver, die de hele tijd shit, shitzooi, kut, geen reet, superpowerful, weird en gaaf zei, vooral gaaf, boven alles vond die schrijver alles gaaf. Wat wil zo iemand daarmee zeggen, vroeg mijn vader, maar ik moest rennen voor de trein, en bovendien had ik geen idee.

Een paar avonden later logeerde ik op de bank van mijn vriendin R. Ik was drie keer natgeregend, had een half doorweekte map met papieren naar mijn boekhouder gebracht, was gezakt voor mijn rijexamen, ONTERECHT!!! stuurde ik iedereen, wat gek genoeg ook echt zo was.

Ik zei dat ik weer last had van de korte dagen, misschien moest ik ook stoppen met suiker, ik had gelezen dat je daar depressief van kunt worden. Ook had ik uitgebreid doorgeklikt op horoscooppagina’s en was ik tot de conclusie gekomen dat er zeer gevaarlijke nadelen aan mijn sterrenbeeld kleven. Daarbij opgeteld nog de hormonen, natuurlijk, ik had sinds kort een app om dat allemaal bij te houden en de resultaten logen er niet om.

Misschien, zei R, ben je gewoon verdrietig.

Door de dunne wand die haar appartement van de buren scheidt, hoorden we haar buurvrouw een Brits oorlogslied zingen. Ik dacht aan de soldaten bij Duinkerke, of eigenlijk aan die vijf minuten durende take in Atonement, hoe mooi die ellende er door dat camerawerk uitzag, alsof al dat lijden alleen maar had bestaan om veel later tot een kunstig shot getransformeerd te worden. Over horoscopen gesproken, zei R.

Laatst had ze gelezen over een experiment, uitgevoerd in de jaren veertig in Amerika. Een psychologieprofessor had bij een stuk of veertig studenten een persoonlijkheidstest afgenomen. De studenten kregen ieder een persoonlijke analyse, die ze zonder uitzondering beoordeelden als zeer accuraat. Wat ze niet wisten, was dat ze allemaal precies dezelfde ‘analyse’ hadden gekregen, een knip-en-plakwerkje dat de professor had gemaakt met horoscopen uit een krantenkiosk. Iedereen zocht naar uitdaging én veiligheid, iedereen wilde aardig gevonden worden, iedereen twijfelde aan zichzelf, iedereen was extravert maar ook gereserveerd en niemand gebruikte tot op heden zijn volledige capaciteiten.

De examinator was vriendelijk geweest, die ochtend, maar op een volledig gescripte manier

Ik bedoel maar, zei R, het maakt niet uit hoeveel vage onzin je op een hoop gooit, mensen zullen het altijd weten om te buigen tot iets veelzeggends en specifieks.

Om vier uur ’s nachts word ik wakker van R’s buurvrouw, die deze keer niet zingt maar intens kreunt en een naam herhaalt die ik niet kan verstaan.

De examinator was vriendelijk geweest, die ochtend, maar op een volledig gescripte manier. Hij vroeg me wat ik doe in het dagelijks leven, en had geleerd om voortdurend mijn naam te verwerken in zijn vragen en opmerkingen.

Ik ben schrijver, zei ik.

Ik ben geen lezer, zei hij, maar waar schrijf je over, Niña?

Op zulke momenten wil ik dat ik gewoon kan zeggen: over een kalifaatmeisje uit Zoetermeer, over Brexit en de gele hesjes, de MH17, een rotjeugd in een rotdorp, de gaswinning in Groningen. Ik kan niet uitleggen, of verantwoorden, dat ik niet echt ergens over schrijf. Dat het meer gaat om, tja, een vaag levensgevoel.

Het gaat om de kruispunten, zei de examinator. Daar ga je te aarzelend overheen, Niña.

Te aarzelend op kruispunten. Het lijkt de samenvatting van iets veel groters, de sleutel van een deur die al wagenwijd open stond en toen ook nog eens werd ingetrapt.