Kundige Zuid-Afrikaanse minister lijkt corrupt

Kaapstad – De gelaten zucht die door het land ging vertaalde zich als: houdt het dan nooit op? Zit de corruptie zo diep ingesleten in het Zuid-Afrikaanse dna dat alleen een grote schoonmaak, zware straffen en bovenal een totale mentaliteitsomslag er een einde aan kunnen maken?

De jongste ontsteltenis betrof de minister van Volksgezondheid, Zweli Mkhize, de man die het land door de pandemiemaanden loodste. Dat deed hij tot dusverre met verve. Hij verscheen vaak in de media om tekst en uitleg te geven; hij leek verstand van zaken te hebben, liet zich niet gek maken door complottheorieën. Hij was een rots in de branding in een land dat vorig jaar de zwaarst mogelijke lockdown meemaakte. Goed, hij en de andere verantwoordelijken waren vrij laat met het aankopen van vaccins. En ook de distributie van de doses laat te wensen over. Maar over het geheel genomen deed Mkhize het goed.

Totdat de onderzoeksjournalisten van Daily Maverick ontdekten dat Mkhize via zijn ministerie betrokken was bij de lucratieve contracten die een bedrijf dat zich Digital Vibes noemt kreeg toegespeeld. Tussen januari 2020 en februari 2021 werd bijna tien miljoen euro betaald voor onduidelijk communicatiewerk. Het bureau, zo bleek, wordt gerund door Mkhize’s ex-woordvoerder en zijn voormalige persoonlijke assistente. Het is volgens de onderzoekers een vaag bedrijf dat lange tijd zelfs niet over een website beschikte, dat had gelogen over de staf en dat voorbeelden van eerder werk had verzonnen.

De vraag is in hoeverre Mkhize een rol speelde bij het toekennen van de miljoenencontracten. Hijzelf ontkende elke betrokkenheid. Maar verder graven door het Daily Maverick-team toonde onder meer aan dat zijn zoon van Digital Vibes een forse betaling en een Land Cruiser had gekregen. De Special Investigating Unit (siu) onderzoekt de schuld/onschuld van Mkhize.

De kwestie plaatst president Cyril Ramaphosa voor een dilemma. Ramaphosa beloofde de corruptie die zijn anc-partij en de overheid ernstige politieke schade heeft toegebracht uit te bannen. Gaat hij een van de weinige kundige ministers zijn congé geven? Hoopt hij dat Mkhize de eer aan zichzelf houdt? Wacht hij op wat het siu-onderzoek oplevert? En minstens zo belangrijk: zal hij het waarschijnlijke vertrek van Mkhize aangrijpen voor een langverwachte portefeuillewisseling, waarbij alle onbekwame ministers, die hij benoemde om de populistische vleugel van de partij te behagen, eindelijk worden vervangen door kundige, niet-corrupte bestuurders?