Kunduz: we kunnen nog terug

Afgelopen vrijdag doodde een woedende menigte zeven VN-medewerkers in de Noord-Afghaanse stad Mazar-i-Sharif. Aanleiding was de verbranding, elf dagen eerder, van een koran door de obscure Amerikaanse dominee Terry Jones.

Medium groene commentaar kunduz

Ook in 2004 werden VN-gebouwen geplunderd, bij betogingen in Herat. Het was evenmin de eerste keer dat er dodelijke rellen losbarstten naar aanleiding van het ontheiligen van een koran. In 2005 vielen vijftien doden toen Newsweek een (later wegens ondeugdelijke bronnen teruggetrokken) artikel publiceerde over ondervragers op Guantanamo Bay die een koran door de wc zouden hebben gespoeld.

Nu zijn na vier dagen van protesten al dertig doden en 150 gewonden gevallen. In minder dan twee jaar tijd werden zestien VN-medewerkers gedood. Ook bij eerdere rellen in Kaboel, in 2006, keerde de bevolking zich onverwacht tegen hulporganisaties. De tijd dat de internationale gemeenschap welkom was in Afghanistan is definitief voorbij.

In Amerika wordt dominee Terry Jones, die tragisch genoeg dezelfde naam draagt als een van de Britse _Monty Python-_komieken, afgeschilderd als een eenzame aandachtstrekker. Zijn Dove World Outreach Center in Florida telt dertig leden. Toen hij vorig jaar dreigde op 11 september een koran te verbranden, dromden verslaggevers samen om de heiligschennis vast te leggen. Onder grote druk van Washington besloot Jones op het laatste moment van de verbranding af te zien. Na Jones’ tweede aankondiging kwam maar één journalist opdraven, maar die werkte wel voor een bekend persbureau, en zorgde dat de verbranding overal ter wereld bekend raakte. De dominee zelf zette een filmpje ervan op internet. Het is niet terug te vinden. Maar op YouTube duiken wel twee Duitse filmpjes op van brandende korans. Geen persbureau dat er de aandacht op vestigde, dus gaan de provocaties ongezien voorbij.

De verantwoordelijkheid voor het geweld ligt uiteraard bij de plegers. Maar is daarmee de kous af? De verbranding roept - nauwelijks te beantwoorden - vragen op. Over de verantwoordelijkheid van de journalistiek bij het verspreiden van levensgevaarlijke godslastering, over de grenzen van de vrije meningsuiting. In de VS gaan stemmen op de dominee te bestraffen om mensenlevens te redden. Het zijn vragen waar we ook in Nederland mee te maken krijgen, als Geert Wilders zijn voornemen gestand doet Fitna deel 2 te maken.

Ook op een andere manier raakt het geweld van afgelopen week ons. Het moge duidelijk zijn dat de Nederlandse politieagenten die een trainingsmissie in het niet ver van Mazar-i Sharif gelegen Kunduz gaan uitvoeren, niet met gejuich zullen worden ontvangen. Ondanks de militaire bescherming lopen zij grote risico’s. Alleen met standvastige parlementaire steun is het verantwoord hen uit te zenden. Maar GroenLinks fractieleider Jolande Sap - die de missie aan een nipte meerderheid hielp - zette in Buitenhof afgelopen zondag bepaald niet de schouders eronder. Zou ze tijdens de missie haar steun intrekken? ‘Als er niet in het veld getraind kan worden omdat het te onveilig is, dan rijst de vraag: moet je het nog wel doen?’ zei ze.

De moordpartij in Mazar-i-Sharif was een wake up call. De kwartiermakers zijn net vertrokken, de missie start pas begin volgend jaar. We kunnen nog terug.