KUNST

Kunstzin

Remain in Light

De tentoonstelling Remain in Light in W139, Amsterdam, is geheel ‘hedendaags’, en roept toch oude tijden in herinnering. De show is een overzicht van het verzamelaarsprogramma van W139. Dat loopt sinds drie jaar. Geïnteresseerden worden gekoppeld aan verzamelaars en andere deskundigen uit landen als Duitsland, Portugal, Japan, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, waar het veel gebruikelijker is dat een verzamelaar zijn liefhebberij openlijk belijdt. In Nederland gebeurt dat veel minder. Verzamelen heeft hier nog altijd het odium van ‘geld uitgeven aan nutteloze zaken’, en dus van een ijdel, elitair en modieus tijdverdrijf, waarvan men de resultaten liever voor zichzelf houdt. In ditzelfde blad werden onlangs nog (nummer 15, 8 april) nieuwe kunstkopers beknord omdat zij kennelijk alleen maar ‘deel wilden uitmaken van de levensstijl in de kunstwereld’, waarmee werd bedoeld ‘de elitaire groep gepassioneerde kunstliefhebbers’ die wél verstand van zaken heeft. Het koopgedrag van de parvenu’s had vooral sociale redenen, zonder grondslag van kennis of innerlijke beschaving, en was dus gevoelig voor modegrillen. Gelukkig zou de crisis op de kunstmarkt hen nu uit de verkoopzalen verdrijven: Out! No soup for you!
Anderhalve eeuw geleden lagen de verhoudingen in Nederland precies omgekeerd. Toen golden de kunstenaars als immorele en onbetrouwbare types, die het onderling voortdurend met elkaar aan de stok hadden. Nette burgers met belangstelling voor kunst konden zich niet met goed fatsoen in hun kringen begeven. Dat sociaal isolement was niet alleen slecht voor de financiële positie van de kunstenaars, maar ook voor de positie van de kunst in bredere, nationale zin. Het land had sterk behoefte aan een eigen cultuur, en daarvoor waren kunstenaars nodig die die belangrijke morele opdracht konden dragen.

Medium remain5

In die lacune werd voorzien door de oprichting van verenigingen waar kunstenaars en kopers op vriendschappelijke manier met elkaar konden verkeren. In Arti et Amicitiae (Amsterdam, 1834) en Pulchri Studio (Den Haag, 1847) troffen de twee groepen elkaar op avondjes gewijd aan ‘kunstbeschouwing’, waarbij het werk van kunstenaars werd getoond en besproken. Zo werd ‘kunstzin’ aangekweekt bij de belangstellende burger, de sociale integratie van de kunstenaar bevorderd en en passant de nationale cultuur op een hoger peil gebracht. Als teken daarvan brachten de Arti-leden in Amsterdam eendrachtig geld bijeen voor een standbeeld van Rembrandt op de Botermarkt.
Het is aardig dat een vergelijkbaar initiatief voor de integratie van kunstenaars en kopers nu uitgaat van een centrum als W139. Dat begon dertig jaar geleden als kraakpand, maar heeft zich inmiddels een originele positie verworven, niet alleen als tentoonstellingszaal, maar ook als ontwikkelaar en versteviger van de banden in de culturele gemeenschap in Amsterdam en daarbuiten. Verzamelaars zijn daar ook onderdeel van.
De tentoonstelling is niet groot, maar zeer gevarieerd. Elke verzamelaar toont één of twee werken. De vormgevers Job Wouters en Yvo Sprey tekenden rond elk stuk een ‘gouden lijst’, waardoor de complete wand iets oproept van een iconostase, maar meer nog van de drukke tentoonstellingen van de oude Salons, toen de werken ook schouder aan schouder werden getoond. Zo wordt hier werk van Chris Ofili gepaard aan dat van Rachid ben Ali, Louise Bourgeois aan Merijn Bolink, Bart van der Leck aan Sol LeWitt, Jan de Cock aan Folkert de Jong, en Marc Bijl aan Rob Villevoye. Je vraagt je af waarom je in de hoofdstad niet vaker zulke intrigerende combinaties te zien krijgt.

Remain in Light, W139, t/m 24 mei. Warmoesstraat 139, Amsterdam; www.w139.nl. In de voorruimte is een tijdelijke boekwinkel annex tentoonstelling, Art Books in Light