Kwaliteitssoap

Walter van der Kooi ziet veel meer dan hij in zijn wekelijkse TV-kroniek kan bespreken. Vandaag: Dertigers en de groslijst voor de Nipkowschijf 2019-20.

Op de groslijst voor de Nipkowschijf 2019-20 staan tussen de 35 programma’s zowaar twaalf dramaproducties. En ik besefte dat ik, voor iemand die pretendeert van tv-fictie te houden, daar dit seizoen weinig over heb geschreven. Hoe het een beetje goed te maken? Door een ode aan de actrice. Natuurlijk waren er volop prachtige mannenrollen (waaronder Oussama Amahoud in Mocro maffia (Videoland); Kees Hulst en André van Duin in Het geheime dagboek van Hendrik Groen (MAX); Marcel Hensema in Hollands hoop (BNNVARA/NTR), maar het hooggebergte werd nog vaker bereikt door vrouwen. Wat voorbeelden.

Beginnen we met de jongste: Jashayra Oehlers. Wie?? Zij speelt Afua, die met haar groep 8 in de bus voor Rotterdam Centraal zit om op schoolreisje naar de Efteling te gaan. Helaas, ze mag niet mee omdat mama nog niet betaald heeft. Woedend op alles en iedereen gaat ze dat gigantische station binnen om er pas in de nacht weer uit te komen. Heelhuids, want ze vond aansluiting bij een groep oudere meiden, veelkleurig Rotterdams als gans die stad. Zelf heeft ze Nigeriaanse roots. Sowieso is Afua (VPRO – aflevering twee van de nieuwe serie Centraal) een, ondanks de harde kanten van stadsmeidenleven, verrukkelijke beleving in dialoog, beeld, geluid en muziek, maar zonder Jashayra en zonder ster twee, Nora El Koussour (ijsverkoopster Naz, die Afua met aanvankelijke tegenzin op sleeptouw neemt), waren kracht en charme kleiner geweest.

Een stapje ouder belanden we bij Hanna van Vliet, hoofdrolspeelster in Anne+ (BNNVARA), waarin alle lol en sores van jongvolwassenen voorbijkomen maar waarin één probleem niet bestaat: lesbisch zijn. Dat is even vanzelfsprekendheid als de heteroseksualiteit in 95% van alle drama. Als dat voor deze oude mannelijke hetero al een verademing is, hoe moet dat dan niet zijn voor wie zich veel meer met Anne kan identificeren? En dat komt ook voor een groot deel door Van Vliets onopgesmukte spel. Top.

Komen we bij Oogappels (BNNVARA), die succesvolle serie over ouders en hun pubers, zeer geestig becommentarieerd door de grootouders. Ik was en ben, ondanks verdiensten, niet onverdeeld enthousiast over het resultaat, maar dat er door Bracha van Doesburgh, Malou Gorter en Eva van der Gucht een betonnen fundament is gelegd, daar kun je niet omheen. Hierbij dus.

Volgt Promenade (NTR). Is dat drama dan? Dat is toch gewoon een van de vele programma’s waarin een presentator met vaste gasten, nauwelijks gehinderd door kennis, de wereld van amusement en wereldpolitiek doorneemt? Maar als Diederik Ebbinge daar de leiding heeft, dan weet je het wel. En hoe goed hij, Ton Kas en Henry van Loon ook zijn, de openbaring was voor mij Eva Crutzen. Crutzen maakte later in het seizoen een korte serie van een eigen cabaretvoorstelling: Opslaan als (BNNVARA). Ook goed trouwens.

In het absurde universum van TreurTeeVee (VPRO – zowaar een tweede seizoen!) is en blijft Ellen Parren koningin.

Resteren twee rollen die in ogen van deze eenpersoonsjury in aanmerking komen voor een Gouden Kalf in Utrecht als ‘beste actrice tv-drama’. Kim van Kooten in Hollands hoop III (BNNVARA/NTR) en Lineke Rijxman in Koppensnellers (AVROTROS).

Op Koppensnellers, geschreven door Joan Nederlof in samenwerking met Peer Wittenbols en Jacqueline Epskamp, en grotendeels bemenst door leden van Mugmetdegoudentand, verheugde ik me zeer, maar de eerste afleveringen stelden me toch enigszins teleur. De uitvergrotingen te groot, de problematiek van geldwolven die zich op een zelfingenomen kwaliteitskrant storten al beduidend beter in documentaire en zelfs fictie getoond. Maar wat toneelactrice Lineke Rijxman in de rol van powerhouse neerzet, waarbij de karikatuur steeds meer menselijke barstjes vertoont, is formidabel. En voldoende reden om te kijken naar een serie die toch ook gaandeweg beter wordt.

En dan Kim van Kooten. Ik schreef niet over Hollands hoop, omdat ik dat al in het eerste seizoen deed. Joost de Vries deed dat toen ook, en zijn positieve verwachtingen van het begin kwamen in mijn ogen glorieus uit. Beste drama van dit seizoen? Als je het mij vraagt toch, en dat ten derden male: Hollands hoop. Mede dankzij een geweldig script van Franky Ribbens (ook in een leuke cameo als kok) en dito regie van Dana Nechushtan. En uiteraard dankzij een topcast, van wie ik hier La Van Kooten bejubel. De evolutie in drie delen van een stadse licht-zweverige, welgestelde, luxe-mediterende en overspelige bewoonster van een aangenaam stadshuis tot een levensgevaarlijke drugsbarones in de grote leegte aan de Waddenzee, waar Penoza nog een puntje aan kan zuigen, wordt geschraagd door geweldige timing, mimiek en gestiek en door, paradoxaal, een ongelofelijke gein die in rol en spel zijn meegebakken. Zonder die komische kant, die de hele serie trouwens kenmerkt, zouden de Groninger slachtpartijen onder ‘Joego’s’ en anderen ondraaglijk zijn. Ik zou niet weten wie dat zo overtuigend en geloofwaardig zou kunnen neerzetten.

De lezer mag zelf beslissen. En als die geschokt vaststelt dat hier grootse prestaties van andere actrices ontbreken, laat het weten: groene@groene.nl t.a.v. Walter van der Kooi.

Voor wie vindt dat dit te veel oude koek is, nog een tip. Maandag start op NPO3 de dagelijkse dramaserie Dertigers. Zes weken; 24 afleveringen, want niet op vrijdag of in het weekend. Een Vlaams publiekssucces naar Nederland vertaald. Lief en leed van een groep die ooit een studentenhuis deelde en nu verspreid, in eigen relaties en op eigen plekken, bevriend blijft. Aflevering één brengt ze, met partners, bijeen op een etentje, nadat we ze in korte scènes hebben leren kennen. Met als handelsmerk ‘met de deur in huis vallen’. Opening: vrouw zit op bed, duidelijk in de war door de zwangerschapstest in haar handen. ‘Sorry’, zegt ze tegen haar partner, die verbaasd is, want ze is toch aan de pil? Maar die dolblij blijkt. ‘Dit is toch wat we wilden?’ ‘Nog niet. Ik heb me net ingekocht in de maatschap’ (van chirurgen: deze dertigers zijn niet van de straat). Maar hij blijft verrukt en wil het meteen vanavond aan het eetgezelschap vertellen. ‘Beter wachten tot het zeker is’, vindt zij. Hij zwicht.

Springen we naar een andere vriend. In zijn platenzaak (bestaan die nog?). Met zoontje dat zegt: ‘We zouden toch nog gaan voetballen?’ ‘Volgende keer. Dan vragen we of mama ook je zwembroek meegeeft.’ Situatie helder. En daar banjert mama al binnen, die dat van de zwembroek gehoord heeft en ‘Bij ieder zijn eigen kleding hadden we afgesproken’ zegt. ‘Hij heeft al gegeten’, zegt papa. ‘Ik zag het, lekker veel suiker’, en ze veegt het gezicht van zoonlief schoon. Wat een bitch. Ze gaat er vandoor en papa kijkt zoontje verdrietig na (net te nadrukkelijk). Zijn nieuwe vriendin, die de verdachte pannenkoek met poedersuiker heeft gebakken, troost hem. Hij wil gaan koken, pasta pesto zoals altijd, maar zij heeft al alles voor een bijzonder maal, door haar te maken, ingeslagen. Het wordt haar vuurdoop in de kring, dus wil ze een goede indruk maken.

Belanden we bij een moeder met twee kinderen en de oppas voor die avond. ‘Gadver’, zegt het joch als hij zijn eten krijgt. ‘Hou je dat aan?’ zegt zijn zusje, vals, tegen moeder. ‘Hoezo?’ ‘Geen andere bh of zo?’ Ze zal hooguit tien zijn. En moeder heeft er toch al de smoor in omdat vader, als gebruikelijk, veel te laat is. De kinderen grijnzen naar elkaar.

Komen we bij een vrouw die haar moeder in de tuin fotografeert. Dochter ontevreden: mama moet kijken alsof ze de leuke buurman ziet. ‘Die is getrouwd!’ ‘Alles kan kapot’, zegt dochter ad rem. Moeder namaak-geschokt. ‘Waar zijn die foto’s eigenlijk voor?’ vraagt ma, dan pas. ‘Voor een datingsite.’ ‘Nee!!!’ ‘Je zei laatst zelf dat je iemand wilde ontmoeten.’ Dochter zelf blijkt seksueel fiks actief met behulp van sociale media.

Laatste personages. ‘Lief, welke wijn nemen we mee?’ vraagt een man. ‘Ik zit op de plee’, klinkt het. Ook een mannenstem. Had ik al gezegd dat de chirurg van donkere kleur is en haar man mediterraan olijfgetint? Dat de kokende nieuwe vriendin Aziatische trekken heeft? Het is tegelijk volstrekt vanzelfsprekend en daarbij toch, of juist, in een witte-hetero-dramawereld, een statement. Het is zowel zichtbaar programmatisch als gerechtigheid. En u kunt me beschuldigen van een licht-ironisch toontje (inderdaad schuilt er in het geheel een zekere nadrukkelijkheid, niet alleen in deze casting, ook in dialogen en spel, en A-categorie is het zeker niet) maar tegelijk heeft het iets sympathieks. En wordt er behoorlijk goed gespeeld door een tableau dat nu eens niet uit de Bekende Namen bestaat. Ik kan me voorstellen dat menigeen van smaak en diploma’s er een guilty pleasure in gaat vinden. Ik houd het voorlopig maar op kwaliteitssoap. En trouwens, die aarzeling van de vers-zwangere blijkt niet in de maatschap te liggen. Kijk en huiver.


Elzelien Peters, Barbara Bredero, Allard Westenbrink (regie); Susan Stam (scenariobewerking), Dertigers, BNNVARA, vanaf 18 mei dagelijks van maandag t/m donderdag, zes weken, NPO3, 20.25 uur