Lampedusa’s dokter heeft een Gouden Beer

Rome – Fabio Fazio, de Italiaanse Matthijs van Nieuwkerk, vroeg in zijn talkshow aan dokter Pietro Bartolo: ‘Hoeveel immigranten van overzee hebt u onder handen gehad? 250.000 toch?’ De arts glimlachte beleefd en mompelde: ‘Misschien iets meer.’ Want meneer de talkshowpresentator tegenspreken, dat doe je niet, als zoon van een visser van Lampedusa die als enige van het kinderrijke gezin medicijnen mocht studeren op Sicilië en nu zijns ondanks een beroemdheid is geworden.

Pietro Bartolo’s (60) verhaal werd in december 2015 al prachtig opgetekend door Anna Luyten voor Vrij Nederland en Humo. Toen waren het er al 280.000, nu minstens 330.000. Dode of levende persone, zoals Bartolo altijd nadrukkelijk zegt, en niet ‘immigranten’, of, nog erger, ‘gelukszoekers’. Luyten trof hem in z’n eentje op de kade van Lampedusa in 2004, bezorgd de horizon afspeurend. Er kwam een boot uit Libië aan. Met hoeveel mensen en in welke staat was onbekend. ‘We hebben toen eigenlijk maar zo’n beetje met z’n tweeën staan helpen.’ Sindsdien kent ze hem en houdt contact. ‘Dat gaat gewoon van: hallo Pietro, ik ben op Lampedusa, mag ik langskomen? Dat mag altijd.’

In februari won de Italiaanse documentaire Fuocoammare de Gouden Beer van het filmfestival van Berlijn. Filmmaker Gianfranco Rosi riep Pietro Bartolo naast zich op het podium. Samen namen ze de prijs in ontvangst uit handen van Meryl Streep. Fuocoammare (6 oktober in de Nederlandse bioscopen) heeft veel te danken aan Bartolo. Hij was het die Gianfranco Rosi achter de schermen van Lampedusa leidde. Niet de wereld van de paniekjournalistiek die in golven over Lampedusa spoelt als er weer een drama op zee is geweest. Het jongetje Samuele, de hoofdrolspeler van Fuocoammare, mocht Gianfranco Rosi dankzij Pietro Bartolo volgen. Zoontje van een visser net als hijzelf, symbool van de wereld die wacht op de kade. Een wereld waar het nog niet lang geleden bijna net zo arm was als nu in Afrika. En die juist daarom met vanzelfsprekendheid de ‘broeders en zusters’ uit zee vist en helpt, al mag het niet voor de wet.

Pietro Bartolo ontfermt zich sinds 1991 als een bijna-Christus-figuur over deze verloren, onwelkome mensheid van overzee. De beelden op zijn netvlies leiden ’s nachts vaak tot nachtmerries. Anna Luyten is bezig aan een boek over zijn leven. ‘Ik vind hem toch echt een literair onderwerp, al kan hem dat zelf niets schelen.’